Savaşın ekonomik etkisi enerji fiyatlarıyla sınırlı değil, asıl dalga çoğu zaman hukuki ve ticari alanda ortaya çıkacak. Devam eden yatırımlar duracak, sözleşmeler askıya alınıp sigorta sistemleri devreye girecek ve taraflar arasında sorumluluk tartışmaları başlayacak.

28 Şubat sabahı başlayan ABD-İsrail operasyonla­rı İran’ı hedef aldı. İlk etap Tah­ran’dan nükleer tesislere, balis­tik füze bataryalarından askeri üs altyapılarına kadar uzandı. İran’ın misillemesi gecikmedi; Körfez’deki ABD üsleri ve İsrail hedefleri yüzlerce füzenin hede­fi oldu. Çatışmaların ilk günle­rinde İran’ın siyasi liderliğinde ciddi bir sarsıntı yaşandığı bildi­rildi. Soğuk Savaş sonrasında ilk kez nükleer program geliştiren bir rejime karşı doğrudan askeri müdahale ihtimalinin tartışıldı­ğı bir dönüm noktası olarak kay­da geçiyor.

Ortadoğu’da yeni bir jeopolitik

Bu gelişme yalnızca bölgesel bir güvenlik krizi değildi, Orta­doğu’daki enerji altyapısı ve ti­caret yolları küresel ekonomi­nin en hassas noktalarından bi­ridir. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Uluslara­rası Enerji Ajansı verilerine gö­re bu hat üzerinden günlük or­talama 20 milyon varil petrol ta­şınmaktadır. Bu nedenle bölgede yaşanan her askeri gerilim ener­ji piyasalarını doğrudan etkiler. Çatışmaların başlamasından sonraki ilk hafta içinde petrol fi­yatlarının ciddi biçimde artması bu kırılganlığı açık biçimde orta­ya koydu.

Enerji şoku ve global ekonomi

IMF hesaplamalarına göre petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artış küresel ekonomik büyüme­yi yaklaşık 0,5 puan düşürmek­tedir. Bu ölçekte bir enerji şoku­nun dünya ekonomisine birkaç yüz milyar dolar ek maliyet yara­tacağı öngörülüyor. Avrupa’da­ki enerji yoğun sanayi sektörle­ri üretim maliyetlerinin artması nedeniyle baskı altına girerken, Asya’daki lojistik şirketleri nav­lun ücretlerindeki sert yükseliş­le karşı karşıya kalmıştır. Küre­sel enflasyon riskinin yeniden artması ve tedarik zincirlerinin kırılması ihtimali ciddi şekilde tartışılmaktadır.

Savaşla gelen ticari uyuşmazlıklar

Savaşın ekonomik etkisi ener­ji fiyatlarıyla sınırlı değil, asıl dalga çoğu zaman hukuki ve ti­cari alanda ortaya çıkacak. De­vam eden........

© Dünya