Minik kuş çırpınırsa Laz kültürü kurtulacakM

Kültürüne sahip çıkma konusunda Lazların eline kimsenin, Türklerin bile, su dökemeyeceğini herhalde siz de bilmiyordunuz.

Danıştay 10. Dairesi, Doğa Derneği’nin açtığı davada, atmacanın yakalanmasında yem olarak kullanılan kızıl sırtlı örümcek kuşunun (Lazcası ‘ğaço’) yakalanmasına izin veren düzenlemeyi uluslararası sözleşmelere aykırı bularak iptal edince Laz kültürü yokolma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Bu yüzden atmacacılar günlerdir toplanıp meydanlarda, salonlarda, meydan okuyor, isyan ediyor. Tabii AKP Artvin Milletvekili Faruk Çelik’e yaltaklanıp fitili vererek, Rize valisine rica ederek, belediye başkanlarının desteğini alarak…

Kültür deyince aklıma geldi, rastlantıya bakın ki geçen hafta Anadolu’nun tamamına yayılan maden ihaleleri açıldı, 554 saha için. Bunların arasında mesela Ardeşen’in köyleri de var, Çayeli de var… ‘Kültürümüze, doğamıza, atmacalarımızın yuvası ormanlarımıza dokunamazsınız’ diye sokaklara dökülen, isyan eden kimse görmedik.

Atmacacılar doğa için bir şey yapmaz, demek istemiyorum, bizim Vaminon‘da çok sevdiğimiz bir arkadaşımız da atmaca tutkunudur ve doğaya karşı en ufak saldırıya direnenlerin başında gelmiştir hep. Ama çoğu…

En iyisi, ben size, ğaço’nun elden gitmesiyle kültürleri yokolacak diye dövünen Lazların, tabii Laz olmayan Doğu Karadenizlilerin de değerlerine nasıl sahip çıktığını, haklarını aramak için nasıl yırtındığını birkaç örnekle hatırlatayım.

Bakın burada deniz var, epey eski bir fotoğraf, ama 1980’lerde de böyleydi.

Kimsesiz görünüyorsa da yazın bu sahil dolardı kadınlarla erkeklerle. Dalgalar büyüyünce neredeyse evlerin duvarını yalardı… Hopa burası, ama Doğu Karadeniz’deki bütün kıyı kasabaları böyleydi, denizle içiçeydi, en az bu kadar güzeldi.

Deniz bütün Doğu Karadenizliler için çok önemlidir. Trabzonspor’un formasındaki mavi denizi simgeler, Rizespor’un mavisi de denizdir. Lazlar da, şimdi atmacacılığı ‘kurtarmak‘ için yırtınan Doğu Karadeniz sakinleri de kopmaz bağlarla bağlıdır denize. Geçimleri, doyumları, neşeleri, oyunları denizdir.

Kültürüne el sürülmesine, zarar verilmesine ölümüne karşı olan Lazlar ve Laz olmayanlar büyük mücadeleler verdi de işte şöyle korudu denizi ve denizle bağlarını (yine Hopa, aynı sahil):

Bir iki küçük alan hariç bütün Karadeniz kıyısı bu haldedir, deniz seyirlik bir nesneye, bir manzaraya dönüştürülmüştür.

Yukardaki iki fotoğrafı karşılaştırıp Lazların ve öbür........

© Diken