20. yüzyılın ilk yarısında Çin yabancılar tarafından sömürülerek her yerine girilirken iktidarda olan Çing (Qing) Hanedanlığı, Çin’in demokratik hareketinin öncüsü tıp doktoru Sun Yatsen tarafından devrildi. Çin Milliyetçi Partisi Kuomintang’ı kuran; Çin’i bağımsız, demokratik ve gelişmiş bir modern devlet haline getirmeyi amaçlayan Üç Halk İlkesi’ni formüle eden vatansever Sun Yat-sen, 1911 Devrimi ile monarşiyi ortadan kaldırarak ulus inşası için belirlediği yolla ülkedeki modernleşmenin ve cumhuriyetin önünü açtı.

Tiananmen Meydanı’nda Mao’nun mozolesi.

Yok olmak üzere olan bir imparatorluktan modern bir ulus yaratma hedefi nedeniyle Mustafa Kemal Atatürk ile arasında benzerlik kurulan Sun Yat-sen, bugün Tayvan ve Çin’de “ulusun atası” olarak kabul ediliyor.

Sun Yat-sen ilk dönemlerde Çin Komünist Partisi (ÇKP) ile işbirliği yapsa da ondan sonra yerine gelen eski komutan Chiang Kai-Shek, komünistlere ciddi bir baskı uyguladı. 1927’den itibaren ÇKP ile Chiang Kai-Shek liderliğindeki Kuomintang arasında süren kanlı iç savaş, 2. Dünya Savaşı ve Çin-Japon Savaşı ile kesintiye uğradı.

1931’de Mançurya’nın istilası ile başlayan Çin-Japon savaşı sırasında işgale karşı çıkan ÇKP, Çin’de gelişen antiemperyalist damarı temsil etti ve halk nezdinde güçlendi.

ULUSAL ONURA SAHİP ÇIKAN ÇKP

Ekim 1934-Ekim 1935 tarihleri arasında ÇKP, Kuomintang kuşatmasından kaçmak amacıyla, Çin’in güneydoğusundan kuzeybatısına yaklaşık 10.000 kilometrelik tarihi bir geri çekilme harekâtı gerçekleştirdi.

Mao’nun Pekin’deki mozolesine gittiğimizde, Tiananmen Meydanı’nın girişinde saatler önce gelip bekleyen, Mao’nun mozolesinin önünde saygı duruşunda bulunan Çinlileri gördük. Sonuçta Çinli gençleri uzun yıllardır etkileyen ve ÇKP’ye katılmalarını sağlayan o tarihi yürüyüşün lideriydi Mao.

Diğer komünist liderlerin aksine, Mao’nun kentli işçi sınıfının devrimdeki öncü rolünü, Çin’in demografik ve sosyoekonomik yapısına uyarlayarak köylü sınıfına kaydırmasıyla ÇKP kırsalda gücünü artırdı. 1949’a gelindiğinde milliyetçi orduyu ağır bir yenilgiye uğrattı ve ÇKP lideri Mao, 1 Ekim’de Tiananmen Meydanı’nda Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etti. Chiang Kai-Shek ve beraberindekiler ise Tayvan’a kaçtı.

Bugün Çin’de Mao Zedong’a duyulan saygının ve ÇKP’ye duyulan güvenin........

© Cumhuriyet