Ulu Önder 15 Ekim 1927 günü Meclis çatısı altında Cumhuriyet Halk Partisi II. Büyük Kongresi’nde Nutuk’a şu sözlerle başlar: “Efendiler, bu vaziyet karşısında bir tek karar vardı. O da milli egemenliğe dayanan, kayıtsız şartsız bağımsız yeni bir Türk Devleti kurmak! İşte, daha İstanbul’dan çıkmadan evvel düşündüğümüz ve Samsun'da Anadolu topraklarına ayak basar basmaz uygulanmasına başladığımız karar, bu karar olmuştur” 

20 Ekim 1927 günü de şu sözlerle Nutuk’u tamamlar: “Bugün ulaştığımız netice, asırlardan beri çekilen milli felaketlerin doğurduğu uyanıklığın ve bu aziz vatanın her köşesini sulayan kanların karşılığıdır. Bu neticeyi Türk gençliğine emanet ediyorum. Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk bağımsızlığını, Türk Cumhuriyetini sonsuza dek savunmaktır (…) Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur!”

6 gün, 36 Saat, 33 dakika boyunca okunan Nutuk’un son kısmı Yüce Atatürk’ün Cumhuriyeti emanet ettiği Türk gençliğine seslenişi yani “Gençliğe Hitabe” ile tamamlanır. 

Atatürk tarih yazımında nesnelliği, belgelere dayalı bir tarih anlatıcılığını benimser. Bu nedenle Millî Mücadele döneminde ve sonrasında yaşadıklarını da ilk ağızdan gelecek kuşaklara doğru anlatmak ve şahit olduğu olayları tüm çıplaklığıyla ortaya koymayı amaçlar. Nutuk bu amaçla hazırlanırken 1919-1927 yılları arasındaki süreci ele alır. Gazi’nin tarih anlayışını özetleyen söz ise “Tarih yazmak, tarih yapmak kadar mühimdir. Yazan yapana sadık kalmazsa değişmeyen hakikat, insanlığı şaşırtacak bir mahiyet alır” sözüdür. Bu nedenle Nutuk’u da en doğru şekilde, tarihî hassasiyetle, Cumhuriyet öncesi yaşananları ve de Cumhuriyetin ilanından sonra alınan kararları anlatır. Öte yandan ileride doğabilecek bilgi kirliliğine ve suistimallere karşı da bir cevap niteliği taşır. 

*II. Meclis’te Nutuk okurken.

Nutuk 1927 senesinde Arap harfleri ile tek cilt olarak 50 bin adet, 1928 Harf Devrimi’nin ardından yeni harflerle 100 bin adet basılır. Geliri ise Türk Tayyare Cemiyeti’ne bağışlanır. Nutuk, ağırlıklı olarak Çankaya Köşkü’nde Gazi tarafından dikte ettirilerek kâğıda dökülürken düzeltmeleri ve son........

© Cumhuriyet