İslamcı basında CHP döneminde açılmış “Uyuşturucu Maddeler İnhisarı” kurulmasını eleştiren haberler kaleme alındığında, tarikatlarla örülü muhitlerinin, sözde dindar çocuklarının malum partileri henüz ortaya dökülmemişti. Laikliği getiren Cumhuriyete saldırmak için her şeyi fırsat bilen yeni nesil “kindar” ve aslında hiç “okumamış” sözde gazetecileri, manipülasyonda sınır tanımayarak “CHP’nin uyuşturucu imalatı yaptığı dönem” diye yazmışlardı. Haberin, ismi bize göre gereksiz yazarı, Atatürk’ün başında olduğu CHP yönetiminin, ilaç üretmek için kurduğu fabrikalarla gençleri zehirlediğini bile ileri sürebilmişti. Şaşırmayı unuttuk ama had bildirmeyi asla!

“Bazı kahvehanelerde bang içilip hayal âlemine dalınırdı.” diye yazmıştı Evliya Çelebi. “Tiryaki” sözcüğü bile “tiryak” denen maddeyi kullananlara yapılan bir yakıştırmaydı. Osmanlı kaynaklarında esrar, bang, haşhaşi diye geçiyordu adı uyuşturucuların. Kahvehaneler, genel olarak esrar içilen yerlerdi. Şehrin alt kültürünün bir parçası gibiydi. Halk esrar içip de taşkınlık yapanları kadıya şikâyet ediyordu. Örneğin; 1582’de, Bursa’da “Bang içip akılları zâil olup halkı rahatsız eyledikleri sabit oldu.” diye hüküm veren kadı, esrar içenlere dayak cezası kesmişti.

Ancak esrar, özellikle Yeniçeriler arasında yaygınlaşmaya başlayınca önlemler sertleşecekti. Akıl yürütmeye, askeri disipline engel olduğu için “haram” sayılmasa da kişileri sersemlettiğinden tedbiren kullanılması yasaklandı; suç kayıtları tutulmaya başlandı. Yine de önüne geçilemedi. Birkaç yüzyıllık sorun, konu İngilizlerin afyon ticaretine dayanınca bambaşka bir hal alacaktı. Artık siyasi bir başlıktı.

İngilizler, Doğu Hindistan Kumpanyası’yla Hindistan’da elde ettikleri ticari haklarla afyon ticaretinde tekelleşti. Hindistan dünyanın en büyük afyon üreticisi haline gelirken, devasa nüfusuyla Çin bu üretimin en büyük müşterisi oldu. Çok yüksek bir finans kaynağı olarak afyon ticaretini tek elde toplayan İngiltere’ye karşı yeni dönemde Çin, afyon ithalatını yasaklayan bir kararname yayınlasa da afyonun kaçak yollarla ülkeye girmesini, daha da önemlisi fiyatını yükseltmesini engelleyemedi.

Dünyada giderek daha yaygın hale gelen afyon üretiminde kısa zamanda Osmanlı da ön plana geçti. Romalılardan beri Anadolu topraklarında “mavi haşhaş”/afyon ekimi yapılıyordu. Değeri hiç düşmeyen, içeriği morfinden zengin afyon ekiminde uzmanlaşma önemsendi,........

© Cumhuriyet