Demokrasi bir oyundur. Seçimler, açılan gişelerdir; oylar ise oyunu izlemek isteyenlerin biletleri… Oyunu izlemeye giderken hangi oyunun sahneleneceğini, başrolleri, yan rolleri bilirsiniz. Oyundaki dost ve düşmanı da genelde aynı yazar kaleme alır. 

Seçmen; birilerinin avladığı, bazılarının pişirdiği, mutlu azınlığın afiyetle yediği yemeğin suyunun suyunu içerken yalnızca tadını yorumlayandan başkası değildir. Süreci belirlemediği gibi zincirin en son halkasıdır. İktidarın neyi gizlediğini, muhalefetin ise neyi göstermediğini hiçbir zaman bilemez. 

“Seçilmişlerin “seçmenler”, vekillerin “vekalet verenler”, delegelerin “delege edenler” üzerinde egemenlik kurmasına yol açan örgütün kendisidir. Örgütten bahseden gerçekte oligarşiden bahsediyor demektir.” 

Siyaset bilimci Robert Michels’e göre “Oligarşinin Tunç Kanunu” bu.  En demokratik örgütlenmeler bile zamanla elit bir azınlığın kontrolüne giriyor. Yerel seçimlerde bunu “resmen” görüyoruz. Aday adaylığı süreci aslında bir “vitrin düzenlemesi”, “teşhir standı” haline geldi. Aday belirleme süreci, genel merkezlerdeki dar bir grubun tasarrufundan öteye gitmiyor. Etkisiz seçmen, hiç tanımadığı bir ismi, sadece partisinin amblemini görüp desteklemek zorunda kalıyor. Dolayısıyla oy; bir kişiye değil, o partinin hiyerarşisine ve sadakat zincirine veriliyor. Kazanan belediye başkanı ise kerameti kendinden biliyor. 

Milletvekilleri gibi belediye başkanlarını da parti oligarkları belirliyor. Belediye başkanları halk tarafından doğrudan seçilmiyor. Onlar parti aygıtının atanmışları, bir nevî kayyumları olarak sahneye çıkıyorlar.  

Biz seçmenler; rolümüzü büyütüyoruz, oylarımız belirleyiciymiş gibi sandığa gidiyoruz; çoktan görev yerlerine atanmış vekilleri, belediye başkanlarını mazbatalarına kavuşturan araçlarız sadece. 

Oysa demokrasi, seçmene sunulan “gözdeler menüsü” arasından seçim yapmak değil, menüyü bizzat belirleme iradesidir.

Tek kanadı daima kırık olan demokrasimizin yerel seçim pratiğinde artık yeni bir aktivite var: parti değiştirme. AKP’nin hiç kazanamadığı ya da kaybettiği belediyeleri yargı yoluyla dize getirmeye çalıştığı şu günlerde parti değiştirmek, önlem almak haline........

© Cumhuriyet