Ko je dužan da zna u kakvom je stanju zgrada? Ko mora da reaguje kada se pojave oštećenja? I postoji li sistem koji može utvrditi da je neki objekat rizičan prije nego što dođe do povrede ljudi ili ozbiljne materijalne štete?

Upravo tu počinje složenije pitanje bezbjednosti postojećeg građevinskog fonda u Bosni i Hercegovini. Njega dobrim dijelom čine objekti stari više od 50 godina, ali i zgrade koje su tokom decenija mijenjane kroz dogradnje i nadogradnje, ponekad bez jasnog uvida u njihovo stvarno konstruktivno stanje.

U Banjoj Luci ovom pitanju dodatnu težinu daje seizmički rizik. Značajan dio postojećeg fonda čine starije zgrade, među kojima, prema upozorenjima struke, postoje objekti koji ne zadovoljavaju neke od osnovnih principa savremenog seizmički otpornog projektovanja i građenja.

Zato pitanje nije samo ko će reagovati kada se na zgradi pojavi ozbiljno oštećenje. Pitanje je postoji li sistem koji može prepoznati rizične objekte prije nego što njihova sigurnost postane pitanje hitne intervencije. Ono što smo utvrdili kroz odgovore institucija, nalaze revizije i razgovore sa stručnjacima pokazuje da upravo u tom dijelu postoje ozbiljne praznine.

Odgovornost postoji. Sistematski pregled ne postoji.

U Republici Srpskoj odgovornost za održavanje zgrada raspoređena je između vlasnika i zajednica etažnih vlasnika.

Prema odgovoru koji smo dobili od Ministarstva za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske, za održavanje individualnih stambenih objekata odgovorni su njihovi vlasnici. Kod kolektivnih stambenih zgrada odgovornost je na etažnim vlasnicima, odnosno zajednici etažnih vlasnika koju zastupa ovlašćeno lice ili privremeni zastupnik. Nadzor nad sprovođenjem Zakona o održavanju zgrada obavljaju nadležni urbanističko-građevinski inspektori i komunalna policija u jedinicama lokalne samouprave.

Međutim, iz odgovora institucija koje smo kontaktirali ne proizlazi da postoji program prema kojem se kolektivne stambene zgrade određene starosti sistematski pregledaju sa aspekta konstruktivne sigurnosti.

To otvara ključno pitanje: ko sistematski prati stanje velikog broja postojećih zgrada i utvrđuje koje od njih predstavljaju veći rizik?

Revizija: sistem održavanja ima ozbiljne slabosti

Još značajniji je nalaz Glavne službe za reviziju javnog sektora Republike Srpske.

Glavna služba za reviziju javnog sektora Republike Srpske sprovela je reviziju učinka „Upravljanje održavanjem zgrada“ za period od 2019. do 2023.........

© BUKA Magazin