menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İki Şehir, Bir Öksürük ve Bir Hırıltı

25 0
10.11.2026

Otuz sekiz yaşında grafik tasarımcısı olan Deniz Aksoy, Ekim ayının 13. gecesi Kadıköy’deki evinde boğazında yanma şikayeti ile uyandı. Önce sıradan bir soğuk algınlığı geçirdiğini düşündü: çünkü sabahında burun akıntısı, hafif halsizlik, birkaç hapşırık da eklenmişti boğazındaki yanmaya. Evde bulunan parasetamolü alıp annesinin eskiden beri önerdiği nane-limonlu sıcak suyla yakınmalarını hafifletmeye çalıştı. Ancak ikinci gün öksürük de başlayınca bir doktora görünmeye karar verdi.

İşleri yoğundu. Hazırladığı tasarımı Karaköy’deki ofiste bekleyen müşterisine yetiştirmesi gerekiyordu. “Dönüşte bir yere uğrarım,” diye düşündü. Fakat vapura yetişmek için iskeleye doğru hızlı adımlarla yürürken nefesinin eskisi kadar rahat olmadığını fark etti. Her nefes verişinde göğsünden ince, tiz bir ıslık sesi yükseliyordu.

“Bu hırıltı olmalı,” diye mırıldandı vapurda.

Yanındaki yaşlı kadın ona dönüp baktı, sonra çantasından bir naneli şeker çıkardı ve ekledi: “Oğlum, bu iş şakaya gelmez. Doktora git. Bizim komşunun da başına gelmişti, meğerse KOAH’ı varmış.”

Deniz gülümsedi ama içindeki tedirginlik de arttı. Akıllı telefonunu çıkarıp arama motoruna “öksürük ve hırıltı” yazdı. Karşısına çıkan yüzlerce sonuç arasında astım, zatürre ve akciğer kanseri gibi hastalıkları görünce kaygısı daha da büyüdü. Bir yapay zekâ uygulamasına danışmayı da düşündü, ancak internetten edindiği bilgilerin muayenenin yerini tutamayacağını biliyordu.

“Bugün mutlaka doktora görünmeliyim,” dedi kendi kendine.

ALO 182’yi aramayı düşündü ama online MHRS üzerinden Kadıköy çevresindeki devlet hastanelerinin randevularını kontrol etmeyi daha uygun buldu. Arama sonucunda kendisine uygun bir göğüs hastalıkları randevusu bulamadı. Sistem aynı gün öğleden sonrası için Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde bir seçenek sundu. Fakat oraya ulaşmak, trafik koşullarına bağlı olarak, gününün önemli bir bölümünü alabilirdi.

Sonra kayıtlı olduğu aile sağlığı merkezi aklına geldi. Aile hekimine daha önce yalnızca bir kez gitmişti; o da bir belge almak içindi. Kalabalık bekleme alanında uzun süre beklediği o günü hatırladı ve canı sıkıldı. Zaten aile hekiminin binasının da nerede olduğunu şimdi tam hatırlayamıyordu. Vazgeçti bu seçenekten.

Neyse ki çalıştığı şirketin özel sağlık sigortası vardı. İstediği özel hastanelerden birisinde istediği göğüs hastalıkları uzmanına doğrudan başvurabilirdi. Göğüs hastalıkları hastanesinin deneyimli hekimleri olduğunu duymuştu ama yol ve zaman kaybını göze almak istemedi. Hemen özel hastaneden “profesör doktor” unvanı da olan bir göğüs hastalıkları hocasına çevrim içi randevu aldı.

Saat 15.30’daki randevusundan on beş dakika önce hastaneye ulaştı. Girişte kendisini bir danışma görevlisi gülerek karşıladı ve göğüs hastalıkları polikliniğine yönlendirdi. Hastanenin lobisindeki kahve kokusu çok cezbediciydi; bekleme salonu aydınlık ve sakindi. Hemen hiç beklemeden göğüs hastalıkları uzmanı hocanın odasına alındı.

Doktor kırklı yaşlarında, insanın içini rahatlatan bir konuşma üslubuna sahip bir kadındı. Duvarında diploması ve uzmanlık belgelerinin yanı sıra çeşitli mesleki eğitim sertifikaları da asılıydı. Deniz’i acele etmeden dinledi. Öksürüğün ne zaman başladığını, ateşinin olup olmadığını, nefes darlığı yaşayıp yaşamadığını sordu. Sigara, elektronik sigara veya başka bir tütün ya da nikotin ürünü kullanıp kullanmadığını; çocukluğunda astım, allerji ya da tekrarlayan solunum yolu hastalığı geçirip geçirmediğini öğrenmek istedi; iş ortamına dair sorular yöneltti.

Deniz hayatı boyunca hiç sigara içmemişti. Çocukken birkaç kez bronşit geçirmiş, sonrasında akciğerleriyle ilgili belirgin bir sorun yaşamamıştı.

Göğüs hastalıkları hocası, Deniz’in öyküsünü aldıktan sonra genel durumunu değerlendirdi. Parmağına taktığı oksimetre oksijen satürasyonunu yüzde 97 olarak gösteriyordu. Vücut sıcaklığı 37,5 dereceydi. Solunum sayısı ve nabzı da kaydedildi. Ardından sadece göğüs muayenesi değil, boynunu, kalbini, karnını da içeren genel bir muayene yaptı. Stetoskopla akciğerlerini dinlerken Deniz’den derin bir nefes almasını ve ağzından vermesini istedi. Nefes verirken iki akciğer alanında da hafif hırıltı duyunca, Deniz’e dönerek, “Anlaşılan solunum yollarınızda bir daralma var,” dedi ve ekledi: “Bu durum hırıltıyı açıklayabilir. Üst solunum yolu enfeksiyonunu takiben gelişen akut bronşit olası nedenlerden biri. Ancak yakınmalarınızın nasıl seyredeceğini izlememiz önemli.”

Hocanın muayenesi ve değerlendirmesi sonrasında akciğer grafisi çekilmesine karar verildi. Kan sayımı ve CRP de istendi. Muayene odası dışında bulgular ve istenen tetkikler sigorta şirketine iletildi ve onay istendi.

Kısa bir zaman sonra şirketten onay geldi ve sigorta anlaşması gereği muayenede olduğu gibi tetkiklerin bir bölümünü de kendisinin karşılaması gerekiyordu. Kredi kartı ile ödeme gerçekleşince planlanan tetkikler hızla yapıldı. Sonuçlar yarım saat içerisinde çıkacaktı. Deniz, sonuçlar çıkana kadar hastanenin lobisindeki kafeteryada bekledi. Kafeteryada içtiği kahve günün yorgunluğunu alacak düzeyde iyiydi.

Bir süre sonra danışmanlar Deniz’i telefonla arayıp tetkiklerin sonuçlandığını ve hocanın kendisini beklediğini ilettiler. Neyse ki sonuçlar iyiydi: Akciğer grafisinde zatürreyi düşündürecek bulgu yoktu; lökosit sayısı normaldi, CRP ise hafif yüksekti.

Hoca ilaçları anlatmaya başlarken Deniz merakla ve biraz çekinerek sordu: “Antibiyotik kullanacak mıyım?”

Hoca gülümsedi ve “Şu anki bulgularınız bakteriyel zatürreyi düşündürmüyor. Akut bronşitlerin çoğu viraldir ve antibiyotikler virüslere etki etmez. Gereksiz antibiyotik kullanımı yan etkilere ve antibiyotik direncine yol açabilir. Bu nedenle, mevcut değerlendirmemize göre antibiyotik kullanmanız gerekmiyor.” dedi.

Deniz rahatladı. Yine de içindeki küçük şüpheyi tam olarak gideremedi. Hastanede bu kadar tetkik yapılmışken antibiyotik reçete edilmemesi ona hâlâ biraz tuhaf geliyordu.

Hoca, solunum yolu daralmasının neden olduğu hırıltı için günde dört sefere kadar kullanabileceği bir inhaler ilaç reçete etti ve doğru kullanım tekniğini anlattı. Hocanın ilaç dışı önerileri de vardı: yeterince sıvı almak, dinlenmek, duman ve diğer solunum yolu tahriş edicilerinden uzak durmak. Odanın aşırı kuru olması durumunda rahatlatıcı önlemler alınabilirdi; ancak nemlendiricilerin aşırı kullanılması ve küf oluşumuna yol açılması doğru değildi.

Görüşmenin sonunda doktor, öksürüğün birkaç hafta sürebileceğini belirtip ekledi:

“Öksürüğünüz üç-dört haftaya kadar devam edebilir. Ancak nefes darlığınız artarsa, dudaklarınızda morarma olursa, belirgin göğüs ağrısı gelişirse, kan tükürürseniz veya genel durumunuz hızla kötüleşirse acil değerlendirme gerekir. Aksi halde bir hafta sonra kontrol için yeniden başvurun. O zaman belki solunum fonksiyon testleri yaparız.”

“Öksürüğünüz üç-dört haftaya kadar devam edebilir. Ancak nefes darlığınız artarsa, dudaklarınızda morarma olursa, belirgin göğüs ağrısı gelişirse, kan tükürürseniz veya genel durumunuz hızla kötüleşirse acil değerlendirme gerekir. Aksi halde bir hafta sonra kontrol için yeniden başvurun. O zaman belki solunum fonksiyon testleri yaparız.”

Hoca, Deniz ile görüşmeyi sonlandırmadan iş için yatak istirahatine yönelik rapor verebileceğini de söyledi.

Deniz, hastaneden ayrılırken yaşadıklarını düşündü. Başvurusu, muayenesi ve tetkikleri birkaç saat içinde tamamlanmıştı. Ancak bu hızın, özel sağlık sigortasına ve hastanenin sunduğu olanaklara bağlı olduğunu biliyordu. Çünkü bir hafta kadar önce benzer yakınmalarla hastalanan iş arkadaşı İlknur’un öyküsü kendisinden epey farklıydı: İlknur’un özel sağlık sigortası yoktu. Devlet hastanesinden birkaç gün sonrasına ancak randevu alabilmiş, yoğun bir poliklinik ortamında birkaç cümle ile yakınmalarını anlatabilmiş, doğru dürüst muayene olmadan sadece akciğer grafisi çekilmişti.

Ancak garip biçimde İlknur’a da, tıpkı Deniz gibi, günde dört sefere kadar kullanabileceği aynı inhaler ilaç reçete edilmişti. Aynı şehirde, benzer yakınmalarla başlayan iki hastalık, farklı hizmet sunucuları ve farklı bekleme süreleri üzerinden ilerlemiş ama aynı reçeteye ulaşmıştı.

Bir hafta içerisinde Deniz’in öksürüğü ve hırıltısı tamamen kayboldu. Kendini iyileşmiş hissedince doktorun kontrol önerisini de unuttu. İş yoğunluğu yeniden arttı. Üstelik uzun zamandır beklediği tasarım iş teklifi sonuçlanmış ve Londra’ya taşınma fırsatı doğmuştu. Yeni bir şehir, yeni bir iş ve yeni bir hayat onu bekliyordu.

Deniz, Aralık ayının sekizinde Londra’ya taşındı. Hackney’de, Overground hattına yürüme mesafesinde küçük bir daire tuttu. Vize başvurusu sırasında ödediği göçmenlik sağlık harcı sayesinde NHS kapsamındaki sağlık hizmetlerine erişebileceğini biliyordu.

Yine de yeni hayatında yaptığı en önemli işlerden birinin, evine yakın bir aile hekimliği kliniğine, GP surgery’ye, kaydolmak olduğunu düşündü. Başvuru formunu doldurdu. Klinik, kimlik ve adres bilgilerinin yanı sıra sağlık geçmişine ilişkin bazı bilgiler de istendi. Kayıt işlemleri tamamlandıktan sonra NHS numarasını öğrendi. Artık sağlık hizmetlerine başvurabileceği bir GP kliniği vardı. Ama bunun, ihtiyaç duyduğu anda uzman hekime doğrudan başvurabileceği anlamına gelmediğini de zamanla öğrenecekti.

Ocak ayının ikinci haftasında, Londra’nın soğuk ve nemli günlerinden birisinde soğuk algınlığına benzer yakınmalar başladı. Burun akıntısı, boğaz ağrısı ve hafif ateş… Birkaç gün sonra öksürük gelişti. Beşinci günün gecesinde göğsünde tanıdık bir ıslık sesi duydu. Nefes verirken belirginleşen hırıltı, ona İstanbul’daki hastalığını hatırlattı.

O anda Ekim ayında göğüs hastalıkları uzmanı hocanın yaptığı kontrol önerisi geldi ama heyhat unutmuş ve kontrolüne gitmemişti. Belki gitseydi ve hocanın planlandığı solunum testini yaptırsaydı bugün hırıltısı olmayabilirdi diye düşündü. Kaygılandı durumundan ve hemen mahallesindeki eczaneye uğradı. Eczacı, yakınmalarını dinledi; ateşini ölçtü ve nefes alıp verişini gözlemledi. Bol sıvı almasını, dinlenmesini ve öksürüğü hafifletmek için bal denemesini önerdi. Ateşi veya ağrısı için uygun olduğu takdirde parasetamol kullanabileceğini söyledi. Ancak hırıltının geçiştirilecek bir yakınma olmadığını vurgulayıp ekledi:

“Bir GP tarafından değerlendirilmeniz iyi olur. Eğer bu akşam ne yapmanız gerektiğinden emin değilseniz NHS 111’den de yardım alabilirsiniz.”

“Bir GP tarafından değerlendirilmeniz iyi olur. Eğer bu akşam ne yapmanız gerektiğinden emin değilseniz NHS 111’den de yardım alabilirsiniz.”

Deniz, NHS 111’in çevrim içi hizmetine girdi ve soruları yanıtladı. Sistem, verdiği yanıtlara göre hangi sağlık hizmetine başvurmasının uygun olabileceğini belirliyordu. Sistemin yanıtı, GP kliniğiyle görüşme biçiminde oldu. Sistemin verdiği bilgiler doğrultusunda Deniz, belirtileri kötüleşirse yeniden yardım istemesi gerektiğini de öğrendi.

Ertesi sabah GP kliniğini aradı. Telefon hattı yoğundu, beklemekten sıkıldı ve bir süre sonra telefonu kapattı. Telefon yerine kliniğin internet sitesinden çevrim içi başvuru formunu doldurdu. Yakınmalarını açıkça yazdı: yaklaşık bir haftadır öksürük, iki gündür hırıltı, hafif nefes darlığı ve önceki günlerde yükselen ateş…

Başvurusu “care navigatör” tarafından değerlendirildi. Bir süre sonra telefonuna mesaj geldi: Aynı gün yüz yüze muayene için saat 16.10’a randevu verilmişti.

Deniz, randevu saatinde kliniğe gitti. İstanbul’daki özel hastanenin yekpare cam cephesi, güler yüzlü danışmanlar ve kahve kokusu olan geniş lobisi yerine, kırmızı tuğlalı, iki katlı bir binayla karşılaştı. İçeride birkaç sandalye, duvarda aşı ve sigara bırakma afişleri, köşede çocuklar için küçük bir oyun alanı vardı. Resepsiyon görevlisi adını ve doğum tarihini doğruladı. Sigorta onayı beklenmedi; muayene için herhangi bir ödeme de istenmedi.

Bir süre sonra Dr. Adaeze Okafor onu odasına aldı.

Doktor önce Deniz’in öyküsünü dinledi. Sigara veya elektronik sigara kullanıp kullanmadığını, astım ve allerji geçmişini, yakınmalarının daha önce tekrarlayıp tekrarlamadığını sordu. Deniz, İstanbul’daki başvurusunu ve kendisine önerilen inhaleri anlattı. Hırıltının o zaman tamamen geçtiğini, ancak şimdi yeniden ortaya çıktığını söyledi. Dr. Okafor bu bilgiyi not etti ve ardından iş ve ev ortamına dair sorular sordu. Ayrıca halen yaşadığı bölge olan Hackney civarında hava kalitesinin genel olarak orta düzeyde olduğunu, bu nedenle kirlilik bilgilendirmelerine dikkat etmesini vurguladı.

Dr. Okafor’un hastayı değerlendirmesi dikkatliydi. Oksijen satürasyonu yüzde 98’di, vücut sıcaklığı 37,5 dereceydi ve solunum sayısı normal sınırlardaydı. Muayenesi de, tıpkı İstanbul’daki özel hastanedeki göğüs hastalıkları hocası gibi genel........

© Birikim