Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

ABD’de geçen hafta, ‘Yasaklı Kitaplar Haftası’ydı. İnternet ortamında, ABD’de 1950lerden bu yana yasaklanan kitaplar anıldı, en çok sayıda kitabın hangi onyıllık dönemde yasaklandığı, bu kitapların ortak yanları vs. konusunda bilgiler paylaşıldı.

Bu veriler arasında en fenası, en çok kitap yasaklanan dönemin 2025-2026 olduğuydu. PEN America’nın raporuna göre, �’si kurmaca, ’si felsefi/sosyolojik çalışmalar, geri kalanı da şiir kitapları ve diğer başlıklardan oluşan tam 11.982 (on bir bin dokuz yüz seksen iki) kitap yasaklanarak okul kütüphanelerinden kaldırıldı. Teksas’ın tam da tarihsel kimliğine yaraşır biçimde birinci olduğu bu yasaklama yarışında sansürcü tayfa yapay zekadan bolca faydalanmış. Eh, koskoca sansürcüler, hakkında karar verecekleri kitapları oturup okuyacak değiller a! Yapay zeka da, hangi bağlamda yazıldığını, ne anlattığını, ne demek istediğini vs. değerlendirmeden, sadece kendisine verilen anahtar sözcükler ve gerici yasa maddelerini ölçüt alıp binlerce kitabı ‘sakıncalı’ olarak sıralamış. Bu akıl yarılmasının en ilginç sonucu, Patricia McCormick’in Sold (2006) adlı romanının ‘en çok okul bölgesinde yasaklanan kitap’ olması... Gerçi Sold nereden baksanız 13-14 yıldır ‘yasaklı kitaplar’ listesinde yer alıyor zaten, ama bu yıl sansürcüler yapay zeka teknolojisini nasıl kullandıysa artık, kitap listenin tepesine çıkmış.

Benim 2013’te I am Malala (Ben Malala) adlı kitabıyla tanıdığım McCormick’in bu yapıtı, Nepal’de yaşayan Lakshmi adlı 13 yaşında bir kız çocuğunun ‘şehirdeki bir evde hizmetçilik yapacağı’ kandırmacasıyla üvey babası tarafından insan........

© Birgün