Savaşı çoğu zaman silahların evrimi üzerinden anlatıyoruz. Taştan demire, demirden baruta, baruttan atoma. Bu anlatı rahatlatıcıdır; çünkü “ilerleme” fikrine yakışır. Oysa savaşın en istikrarlı aracı ne kılıçtır ne füze. Sestir. Çünkü ses, insan bedenini değil, sinir sistemini hedef alır; bedeni öldürmeden önce zihni çökertebilir.

Cengiz Han’ın ordularının kullandığı ıslık çalan oklar bu açıdan romantik bir ayrıntı değil, şaşırtıcı derecede bilinçli bir tercihti. Ok hedefi vurur ya da vurmaz; ama havayı yaran o tiz ıslık, henüz hiçbir şey olmadan “bir şey olacak” duygusunu yaratırdı. İnsan beyni belirsizliği sevmez. Belirsizlik korkunun en verimli tarlasıdır.

Bu oklar, askeri tarih literatüründe genellikle “moral bozucu” diye geçer. Oysa daha doğru tanım şudur: önleyici panik üreticisi. Panik başladığında düzen bozulur, düzen bozulduğunda karar alma çöker. Savaşın ucuz matematiği budur.

Stuka ve Korkunun Mühendisliği

Yüzyıllar sonra, aynı düğmeye daha gürültülü bir el bastı. II. Dünya Savaşı’nda Almanların kullandığı Junkers Ju 87 Stuka dalış bombardıman uçakları, teknik olarak ortalama sayılabilecek platformlardı. Ama onları unutulmaz kılan şey, üzerlerindeki sirendi. “Jericho Trompeti” adı verilen bu mekanizma, uçak dalışa geçtiğinde kulak tırmalayan bir çığlık üretirdi.

Bu sirenin askeri bir zorunluluğu yoktu. Bombanın isabetini artırmazdı. Hatta uçağın aerodinamiğini bozduğu için bazı pilotlar tarafından sevilmezdi. Buna rağmen sistem uzun süre kullanıldı. Çünkü sirenin hedefi bomba değildi; bekleyen insandı. Patlamadan önce gelen ses, zihinsel savunmayı çökerterek fiziksel savunmayı anlamsızlaştırıyordu.

Sirenin yarattığı etki, savaş sonrası raporlarda defalarca not edildi: Siperlerdeki askerler, bombadan çok sesten korkuyordu. Sivil nüfus içinse durum daha vahimdi. Çığlık, yaklaşan felaketi kişisel ve kaçınılmaz kılıyordu. Görmeden korkmak, gördükten korkmaktan daha yıkıcıdır.

Neden Ses Bu Kadar........

© Birgün