“İnsan müsveddesi” deyimini ne zaman işitsem hep merak ederim, insanın temize çekilmişi var mı? Müsveddesinden söz edildiğine göre mutlaka olmalı. Fakat sokaklarda boşuna aramayın, böyle birine ancak belki bir galeride, belki de bir müzede rastlayabilirsiniz. Plinius’un aktardığına göre M.Ö. 5. yüzyılda yaşamış ressam Zeuksis, tanrıça Afrodit’in resmini yapmak için kasabanın en güzel kadınlarını toplar, onların en güzel niteliklerini tek tek bir araya getirir ve tanrıçayı ancak bu şekilde resmeder. Zira ideal güzelliği hiçbir beden temsil edemez; ideal olan, parçalar halinde bedenler arasında dağılmıştır. İdeal olana ancak temize çekme yöntemiyle ulaşılabilir, bir soyutlamadır. İnsan, temize çeken aklın soyut bir ürünüdür, ancak zihinlerde var olabilir. Sokaktaki insan olup bitmiş, tamamen insani niteliklerle donatılmış bir varlık değildir, yaşadığı sürece havada durmadan kendine dair eskizler çizen, silindikçe yeniden çizen, gelip geçici bir karalamadır. Kısaca, her insan yaşadığı sürece bir insan müsveddesi olarak kalır. Kavramsal bir soyutlama olarak insan kendini hayvani olandan ayırabilir, fakat insan hayvani olana yapışıktır; eskizleri, havadaki bir anlık ışık parlaması gibi kimi zaman insan suretine bürünse de çoğu zaman hayvani olandan ayırt edilemez.

Tanrı insanı, bütün yaradılış modelleri tükendiğinde yaratmıştır. İnsanın kendine has bir yüzü yoktur, yüzünü hayvani ya da ilahi yönde........

© Birgün