Jens Stoltenberg’in “Ben Görevdeyken” adlı ve “Savaş Dönemi’nde NATO'ya Liderlik” alt başlıklı kitabı, geçtiğimiz şubat ayında Türkçeye de çevrildi.

10 yıl boyunca sürdürdüğü ve kısa süre önce terk ettiği NATO Genel Sekreterliği dönemine dair anılarını yazmış. NATO’nun perde arkasında yaşanan gerilimler, liderler arasındaki sert diyaloglar, askeri başarısızlık itirafları ve diplomatik skandallar çeşitli şekillerde yer alıyor.

Kitabın en gerilimli bölümleri Trump ile ilgili olanlar, denilebilir. Stoltenberg, Trump’ın NATO’yu neredeyse dağıtma noktasına getirdiğini açıkça söylüyor. Birkaç anekdotu şöyle belirtiyor:

2018 Brüksel zirvesinde Trump, müttefiklerin savunma harcamalarını artırmaması durumunda ABD’nin “kendi yoluna gideceğini” söyleyerek toplantıyı terk etme tehdidinde bulunmuş. Stoltenberg, bu anı “uçurumun kenarı” olarak tanımlıyor ve Trump'ın blöf yapmadığını, ekibinin bavullarını topladığını belirtiyor. Trump açıkça, “Artık burada olmam için hiçbir neden yok,” demiş.

Trump, Almanya’nın NATO’ya borçlu olduğunu iddia ederek, Angela Merkel’e 374 milyar dolarlık hayali bir fatura çıkarmış ve faiz bile işlettiğini öğreniyoruz.

Trump, Stoltenberg ile ilk görüşmesinde, “Neden Kuzey Kore’de bize katılamıyorsunuz? Afganistan’dasınız, neden Kore’de olamıyorsunuz?” diyerek NATO’nun Kuzey Kore’yi bombalamasını veya müdahil olmasını istemiş, Stoltenberg ise şaşkınlık içinde bunu reddetmiş.

Trump, NATO’nun yeni karargahına kafayı takmış, binanın camdan yapıldığını ve “bir tank atışıyla yıkılacağını" söyleyerek sürekli maliyetinden şikâyet etmiş.

Kitapta Türkiye, Erdoğan ve heyetlerle yaşanan olaylara da geniş yer veriliyor. İtirafların bolca olduğu bölümlerden biri Türkiye. Türkiye için “zorlayıcı müttefik” algısına atıf var... Gerçekten de ilginç olaylar var.Bunlardan birkaçını şöyle ifade edebiliriz:

İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliği müzakereleri sırasında (2023 Vilnius Zirvesi öncesi), Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun, üzerinde anlaşılan metne son anda yeni şartlar eklemeye çalışması üzerine Stoltenberg sabrını kaybettiğini söylüyor. Kitapta bu anı şöyle anlatılmış: “İçimde sabırsızlığın kabardığını hissettim. 'Mevlüt, çeneni kapamalısın!’ dedim ve ona sert bir bakış attım. Odanın üzerine sessizlik çöktü.”

Türkiye’nin Rus uçağını düşürmesi sonrası NATO “dayanışma” mesajı verse de, perde arkasında ittifak bölünmüş. Stoltenberg, ihlalin sadece........

© Bianet