Dünya siyaseti ve ekonomisinde yaşanan büyük dönüşümü anlamak için bazen haritaya yeniden bakmak gerekir. Uzun yıllar boyunca dünya düzeni Atlantik merkezli okundu. Ticaret yolları, enerji akışları, askeri dengeler ve üretim merkezleri bu bakış açısına göre değerlendirildi.

Ancak son yıllarda ortaya çıkan gelişmeler, haritanın yeniden şekillendiğini gösteriyor. Arktik’ten Pasifik’e, Orta Asya’dan Hint Okyanusu’na uzanan yeni ulaştırma koridorları, enerji hatları ve ticaret yolları dünya ekonomisinin ağırlık merkezinde önemli değişikliklere işaret ediyor.

Bu yazı dizisinde üç temel soruya yanıt arayacağız.

İlk yazıda, son günlerde yeniden gündeme gelen Bering Boğazı tüneli tartışmasından hareketle Arktik’in yükselen stratejik önemini ele alacağız.

İkinci yazıda, üretimin neden Asya’ya kaydığını ve yeni koridorların çok kutuplu dünyanın ekonomik temelini nasıl oluşturduğunu inceleyeceğiz.

Üçüncü yazıda ise bütün bu gelişmelerin Türkiye açısından ne anlam taşıdığını, Avrasya merkezli yeni dengeler içinde ülkemizin önündeki seçenekleri değerlendireceğiz.

Çünkü bugün Bering Boğazı’nda konuşulan bir proje yalnızca iki kıyıyı birbirine bağlama meselesi değildir. Asıl mesele, dünyanın yeni ağırlık merkezlerinin nerede oluştuğunu görebilmektir.

HARİTANIN DEĞİŞEN MERKEZİ

Dünya haritasına uzun süre Atlantik merkezli baktık. Avrupa, Kuzey Amerika ve onların denetimindeki deniz yolları, modern dünya ekonomisinin ana damarları olarak sunuldu. Süveyş, Cebelitarık, Malakka, Hürmüz ve Panama gibi geçitler yalnızca coğrafi noktalar değildi; aynı zamanda Batı merkezli dünya düzeninin sinir uçlarıydı.

Bugün harita yeniden dönüyor. Haritanın kuzeyi, doğusu ve karasal derinliği tekrar görünür hâle geliyor. Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi, Rusya’nın Arktik ve Uzak Doğu açılımı, Orta Koridor, Kuzey Deniz Rotası, Irak-Türkiye Kalkınma Yolu ve şimdi yeniden gündeme gelen Bering Boğazı tüneli tartışması, dünya ekonomisinin yeni eksenler üzerinde şekillendiğini gösteriyor.

Rusya Devlet........

© Aydınlık