Türkiye-Libya mutabakatında yeni dönem: Temsilciler Meclisinin onayı
Kuzey Afrika jeopolitiği ve güvenliği alanında uzmanlaşmış kıdemli araştırmacı ve analist Ferhat Polat, Libya Temsilciler Meclisinin Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını onaylamasının stratejik önemini ve Doğu Akdeniz jeopolitiğine yansımalarını AA Analiz için kaleme aldı.
20 Ekim 2026'da Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin, Türkiye ile Libya arasında 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması mutabakatını onaylaması, Doğu Akdeniz jeopolitiği açısından önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Libya'nın siyasi yapısında önemli ve meşru bir kurumsal aktör olan Temsilciler Meclisinin bu kararı, anlaşmanın daha önce meclis onayından geçmemesi üzerinden Türkiye'ye yöneltilen eleştirilerin önemli bir dayanağını da ortadan kaldırıyor.
Önceki dönemde iç siyasi meşruiyet ve onay süreci üzerinden tartışılan mutabakat, bu kararla birlikte Libya'nın doğusundaki yasama organının da desteğini alarak daha geniş bir siyasi kabul kazanıyor.
Bu gelişme, yalnızca Türkiye-Libya ilişkileri açısından değil, anlaşmanın siyasi ağırlığı, uygulanma imkanları ve Doğu Akdeniz'deki enerji rekabeti bakımından da önem taşıyor.
Türkiye ile Libya'da dönemin Ulusal Mutabakat Hükümeti (GNA) arasında 27 Kasım 2019'da imzalanan mutabakat, iki ülkenin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını öngörüyor. Türkiye açısından anlaşma, deniz yetki alanlarına ilişkin tezlerini destekleyen ve bölgedeki enerji kaynakları üzerine yürütülen diplomatik müzakerelerde elini güçlendiren bir araç niteliği taşıyor.
Anlaşmanın imzalandığı dönemde, Doğu Akdeniz'de doğal gaz kaynaklarının araştırılması ve Avrupa'ya taşınması etrafında şekillenen işbirlikleri bölgesel rekabetin önemli başlıklarından biriydi. Türkiye'nin dışında şekillenen bazı girişimler, Ankara'nın bölgesel enerji düzenlemelerinin dışında bırakılabileceği yönündeki kaygıları artırıyordu. EastMed boru hattı girişimi de Türkiye'nin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin dışında tasarlanan enerji güzergahlarına ilişkin tartışmaları görünür kıldı.
Bu çerçevede Türkiye-Libya mutabakatı, Türkiye'nin deniz yetki alanlarına ilişkin tezlerini somut bir ikili anlaşmayla desteklemesini sağladı. Ankara açısından mesele yalnızca olası hidrokarbon rezervlerine erişim değil, Doğu Akdeniz'deki deniz sınırları ve enerji iş birlikleri şekillenirken Türkiye'nin çıkarlarının da dikkate alınmasıdır.
Temsilciler Meclisinin onayı, anlaşmanın Libya içindeki siyasi desteğini genişletiyor ve iç onay sürecine ilişkin daha önce gündeme getirilen itirazların aşılmasını sağlıyor. Ancak bu karar, diğer bölgesel aktörlerin itirazlarını kendiliğinden ortadan kaldırmıyor, dolayısıyla Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanı anlaşmazlıklarının nihai olarak çözüldüğü anlamına gelmiyor.
Temsilciler Meclisinin onayının stratejik önemi
Anlaşmanın imzalandığı dönemde Libya'nın doğusundaki siyasi aktörler mutabakata karşı çıkmış, Temsilciler Meclisi 2020'de anlaşmayı reddetmişti. Bu nedenle son karar, önceki tutumun değişmesi ve anlaşmanın Libya'daki siyasi kabulünün genişlemesi bakımından önemli bir dönüm noktası niteliğinde.
Ankara, 2019'dan itibaren Trablus merkezli yönetimle yakın ilişkiler kurarken son yıllarda........
