Rusya-Ukrayna savaşında Türkiye'nin Karadeniz stratejisi
Avrasya analisti Eşref Yalınkılıçlı, Ukrayna-Rusya savaşının Karadeniz'deki güvenlik atmosferini nasıl etkilediğini AA Analiz için kaleme aldı.
Dünyanın jeopolitik merkezi sayılan Avrasya'da Rusya ve Batı arasında yaşanan tarihsel krizler 20. yüzyıldaki "Soğuk Savaş"ın ideolojik rekabetinin de ötesine geçerek, yeniden imparatorluklar çağındaki yayılmacı savaşları başlattı. Çatışmaların merkezinde yine Karadeniz havzası yer alırken sıcak çatışmalar, Rusya'nın Ağustos 2008'deki beş günlük Gürcistan müdahalesi, Mayıs 2014'te Kırım'ın ilhakı ve sonrasında Doğu Ukrayna'daki vekalet savaşlarıyla devam etti. Rusların "saldırgan" taraf olarak görüldüğü bu tabloda, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Avrupa Birliği (AB) de Rusları "kışkırtan" Batılı güçler olarak kendi geleneksel rollerini oynamaktan geri kalmadı.
Gelinen noktada, beşinci yılına doğru ilerleyen Ukrayna savaşı, 19. yüzyıl ortasındaki Kırım Savaşı'ndan bile daha fazla askeri ve jeopolitik hasarlar bıraktı. Küresel ölçekte savaş senaryolarının konuşulduğu bu dönemde, bilhassa Rusya ve Avrupa ilişkilerindeki siyasi ve ekonomik fay hatları karşılıklı yaptırımlarla tamamen kırılırken diplomasi, sorunların çözümünde yetersiz kalmaya başladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Avrupalı liderlerin telefonuna bile çıkmadığı böylesi muğlak bir konjonktürde savaşın başından beri diplomasinden ümidini kesmeyen neredeyse tek ülke kaldı.
Karadeniz'de barışın anahtarı Ankara'da
Hem Rus tarafı hem de Batılı ülkeler ile yoğun bir diplomasi trafiği yürüten Türkiye, Rusya ve Ukrayna arasında Şubat 2022'de başlayan savaşta iki tarafı savaşın birinci ayı içerisinde hem Antalya hem de İstanbul'da bir araya getirerek barış için somut adımlar attı. Bilhassa Dolmabahçe'de yapılan görüşmeler sonucu alınan İstanbul Mutabakatı kararları, savaşı bitirmek için Kiev ve Moskova'da referans alınan en önemli belge niteliği taşımaya devam ediyor.
Ankara'nın arabuluculuğunda iki taraf arasında gerçekleşen esir değişimleri ve Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması'nın imzalanması da Rusya ve Ukrayna'nın Türkiye'ye olan güvenini gösterdi. Ukrayna tarafı olası müzakereler ve kalıcı barış için Türkiye'nin "garantör ülke" olması fikrini beyan ederken Kremlin'den yapılan açıklamalarda Ankara'nın müzakerelerdeki yapıcı rolü ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne sadık kalmasından duyulan memnuniyet her fırsatta dile getirildi.
Karadeniz'in güvenlik mimarisi savaşın gidişatını belirliyor
Rusya-Ukrayna savaşının da kaynama noktası olan Karadeniz'de güvenlik meselesi Osmanlı-Rusya savaşlarından bu yana bölgesel istikrarın ana kaynağını oluşturuyor. Tarihsel perspektifte sıcak denizlere inmek isteyen Rusya'nın yayılmacı ve saldırgan politikaları, Türk imparatorluğunu başta........
