Akademi Eko-Sisteminde Güç Odakları: Akademik Klikleşme ve Etkileri
Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tarih Tıp Turizm Veteriner Ziraat
Güzel Sanatlar ve Tasarım
İktisadi ve İdari Bilimler
İnsan ve Toplum Bilimleri
Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.
Akademi Eko-Sisteminde Güç Odakları: Akademik Klikleşme ve Etkileri
Üniversiteler, bilimin, özgür düşüncenin ve liyakatin kalesi olması gereken kurumlardır. Ancak, madalyonun diğer yüzünde, kampüs koridorlarında sessizce işleyen, resmiyette adı konmamış ama gücü herkesçe bilinen bir mekanizma vardır: Akademik Klikler.
Akademi eko-sisteminde klikleşme, benzer akademik çıkarlara, ideolojik görüşlere veya kişisel ilişkilere sahip öğretim üyelerinin ve araştırmacıların kapalı gruplar oluşturarak bilgi üretimi, kaynak dağılımı ve akademik ilerleme mekanizmaları üzerinde tekelleşme kurmasıdır. Bu güç odakları, liyakat esaslı bir yapı yerine sadakat ve ağ ilişkilerini merkeze alarak akademinin evrensel gelişimini sekteye uğratır. Grup içi üyeler sürekli kayırılır, desteklenir, hataları örtbas edilir ve haklarında soruşturma açılmaz.
Akademi eko-sisteminde güç odaklarının oluşumu yani klikleşme, genellikle mikro düzeyde bölümler içinde başlar ve makro düzeyde üniversite yönetimleri ile ulusal fonlama kuruluşlarına kadar uzanır. Birçok üniversitede, özellikle de fakültelerde ve bölümlerde, kendi içine kapalı, dışarıdan kimseyi sızdırmayan küçük iktidar odakları kurulur. İdari tekelleşmede, dekanlık, rektörlük ve enstitü müdürlükleri gibi kritik yönetim pozisyonlarının sürekli aynı ağın üyeleri arasında el değiştirir. Kadrolaşma ağları ile jüri üyeliklerinde ve atamalarda nesnel kriterler yerine grup içi üyelerin veya onların referans olduğu adaylar kayırılır.
Normal şartlarda liyakatli bir düzende yer bulamayacak olan başarısız, yetersiz ve yetkin olmayan bireyler, klik yapıları için en ideal, en kullanışlı ve en sadık üyeler haline gelirler. Klik liderleri (akademik derebeyleri), kendi otoritelerini sarsmayacak figürlerle çalışmak isterler. Zeki, üretken ve parlak bir genç akademisyen, klik lideri için potansiyel bir tehdittir. Yarın bir gün lideri gölgede bırakabilir, onun bilimsel hatalarını görebilir veya koltuğuna aday olabilir. Başarısız ve zeki olmayan biri ise durumun farkındadır. Kendi zekası ve emeğiyle o kadroyu asla alamayacağını bilir. Dolayısıyla, kendisini o makama getiren klik liderine karşı ömür boyu sürecek bir diyet ve mutlak bir biat borçlanır. Vasatlar dayanışma içinde olur. Bir bölüme zeki ve çok başarılı biri girdiğinde, turnusol kağıdı görevi görür; diğerlerinin tembelliğini, yetersizliğini ve üretimsizliğini görünür kılar. Klik üyeleri, kendi yetersizlikleri ifşa olmasın diye, zeki olanı “uyumsuz”, “kibirli” veya “sistem düşmanı” ilan ederek dışlar. Başarısızlar birbirini tutar. Bir klik ne kadar vasatlaşırsa, o kliği korumak için dışarıdan gelecek zeki insanlara karşı o kadar agresif bir savunma duvarı örer.
Akademik kliklerin hayatta kalması sadece bilimsel yayınlarla değil, idari güçle, jüri manipülasyonlarıyla ve bütçe yönetimiyle olur. Zeki ve etik değerleri olan bir akademisyene usulsüz bir jüri raporu imalatı yaptırmak, bir kadro ilanını adrese teslim ayarlatmak ya da etik dışı bir projeye imza attırmak zordur; sorgular. Başarısız ve zeki olmayan figürler, klik içinde varlıklarını sürdürebilmek için liderin verdiği her türlü idari emir ve “kirli işi” (mobbing aparatlığı yapmak, muhalifleri raporlamak, evrak manipülasyonu vb.) hiç sorgulamadan, adeta birer emir kulu gibi yerine getirirler.
Bu yapıların içine yerleştirilen başarısız bireyler, kliğin sağladığı koruma kalkanı ve yapay unvanlar sayesinde zamanla ciddi bir illüzyona kapılırlar. Cahil cesareti ve yetersizlik bilinci birleşir. Klik sayesinde hızla doçent, profesör veya idareci olan bu kişiler, kendilerini gerçekten dahi ve başarılı sanmaya başlarlar. Bu kurumsal küstahlık, üniversite yönetim kademelerine geldiklerinde, altlarındaki gerçek zeki ve üretken gençleri ezmek için kullandıkları en büyük silaha dönüşür.
Sistem basit ama acımasız bir sadakat döngüsüyle işler. Kliğe dahil olursanız kadronuz erkenden gelir, makaleleriniz sırayla basılır, projeleriniz onaylanır. Eğer bağımsız bir bilim insanı olmakta ısrar eder, “biat” etmezseniz, dünyanın en prestijli dergilerinde yayın yapsanız bile görünmez duvarlara çarparsınız. Hak ettiğiniz kadrolar ilan edilmez, ders yükünüz arttırılır, akademik yalnızlığa ve mobinge mahkum edilirsiniz.
Klik yapıları, akademik özgürlüğü ve bilimsel üretkenliği doğrudan tehdit eden yapısal krizlere yol açar: Akademik intihar (liyakat kaybı ve beyin göçü); bilimsel çoraklaşma (tek........
