menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Mavi Vatan Doktrini ve Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanları Anlaşması

20 0
30.10.2026

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tarih Tıp Turizm Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.

Mavi Vatan Doktrini ve Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanları Anlaşması

27 Kasım 2019 tarihinde Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti ile imzalanan Deniz Yetki Alanları Mutabakat Muhtırası’nın 20 ekim 2026 tarihinde de Libya Temsilciler Meclisi tarafından onaylanması, Türk Dışişlerinin ve Türk diplomasisinin büyük bir başarısıdır. Bu muhtıra ile Doğu Akdeniz’e istikrar, barış ve huzur getirilmesi amaçlanmıştır. Anlaşmanın Libya Temsilciler Meclisi tarafından kabul edilmesi, 2006 yılında Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz tarafından ortaya konulan Mavi Vatan Doktrininin sahada karşılık bulmuş halidir.

Mavi Vatan, balıkçılık, enerji aramaları, doğal kaynak aramaları, su altı kültürel mirasının korunması, bilimsel araştırmalar, askeri eğitimler, kablo ve boru hatlarının geçirilmesi, yenilenebilir enerji kaynakları, turizm, su ürünleri yetiştiriciliği, liman ve tersane faaliyetleri ile ticari işler gibi birçok alanı kapsamaktadır.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 11-12 Ağustos 2026 tarihlerinde Libya’ya gerçekleştirdiği iki günlük ziyaretin ardından, MİT Başkanı İbrahim Kalın, 10 Eylül 2026 tarihinde Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Muhammed Takala ile bir araya gelmiştir. Görüşmede Trablus ve Bingazi merkezli bölünmüşlüğün sona erdirilmesi ve ülkenin yeniden birleştirilmesi amacıyla “Tek Libya” vurgusu yapılmıştır. Böylece Libya’da dengeli bir siyaset izleme, diyalog ortamı kurma ve ülkenin toprak bütünlüğünü destekleme stratejisi benimsenmiştir.

Libya Temsilciler Meclisi, 20 Ekim 2026 tarihinde söz konusu anlaşmayı 7 yıllık aranın ardından onaylamıştır. Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter, bu anlaşma ile Libya’nın ulusal çıkarlarının korunduğunu ve Türkiye ile iş birliğine devam edileceğini belirtmiştir. Türkiye ile Libya arasında yürütülecek iş birliği çerçevesinde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), hem karada hem de denizde hidrokarbon aramalarına yönelik ruhsat alımı anlaşması gerçekleştirmiştir.

Mısır ise 7 yıl sonra anlaşmayı reddederek mutabakat muhtırasının geçersiz ve hükümsüz olduğunu savunmuştur. Anlaşmayı şiddetle kınayan İsrail’in Dışişleri Bakanı, Türkiye’yi Doğu Akdeniz bölgesini istikrarsızlaştırmakla suçlamıştır. Yunanistan da kararı eleştirerek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ni bölgesel güvenliğe yönelik olası tehditler karşısında uyarmıştır.

Sorunun arka planında Doğu Akdeniz’deki zengin enerji kaynakları yatmakta olup, ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) tarafından 2010 yılında yayımlanan raporda Doğu Akdeniz’in toplam 30 milyar varil petrol eşdeğeri enerji rezervine sahip olduğu açıklanmıştır.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), 2003 yılında Mısır, 2007 yılında Lübnan ve 2010 yılında İsrail ile Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) sınırlandırma anlaşmaları yapmış, ancak bu adımlar Doğu Akdeniz’de hak ihlallerine yol açmıştır.

Diğer yandan, 2007 yılından itibaren GKRY, Kıbrıs Adası’nın çevresindeki deniz alanlarında 13 hidrokarbon arama bloğu ilan ederek, uluslararası enerji şirketlerine ihale yoluyla arama ve işletme ruhsatları vermiştir. Bu girişimlerle Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları üzerindeki hak iddialarını uluslararası aktörler nezdinde fiilî ve diplomatik bir zemine taşımayı hedeflemiştir.

Türkiye, bu faaliyetlere Kıbrıs Türk halkının eşit haklarının ihlal edilmesi, kendi kıta sahanlığına ilişkin hak iddialarının etkilenmesi ve GKRY’nin bölgedeki deniz yetki alanı iddialarını uluslararası alanda kabul ettirme çabaları nedeniyle karşı çıkmıştır. Türkiye, GKRY’nin tek taraflı hidrokarbon arama faaliyetlerine karşı diplomatik girişimlerde bulunmuştur.

2011 yılında KKTC ile Kıta Sahanlığını Sınırlandırma Anlaşması imzalayarak TPAO’ya arama ve işletme ruhsatları verilmesini sağlamıştır.........

© Akademik Akıl