menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Gazetecilik Bölümlerinin Adı Değişmeli mi?

28 0
25.09.2026

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tarih Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.

Gazetecilik Bölümlerinin Adı Değişmeli mi?

Önceki yazımda “Gazetecilik Ölüyor mu?” diye sormuştum.

Vardığım nokta kabaca şuydu:

Gazetecilik ölmüyor. Ama gazete kan kaybediyor; haberin üretildiği, dağıtıldığı ve tüketildiği mecralar değişiyor.

Şimdi de bu noktadan hareketle, başka bir soruyu gündeme getirmek istiyorum:

Üniversitelerdeki “Gazetecilik” bölümlerinin adı, bugün verdiğimiz eğitimi ve mezunlarımızın yaptığı işi hâlâ doğru anlatıyor mu?

Yoksa artık “Medya ve Habercilik”, “Gazetecilik ve Medya” ya da benzeri daha geniş isimleri tartışmanın zamanı geldi mi?

GAZETE İLE GAZETECİLİK AYNI ŞEY Mİ?

Burada dilin yarattığı ilginç bir durum var.

İngilizcede basılı gazete için newspaper deniyor. Journalism ise gazeteden daha geniş bir mesleki faaliyeti anlatıyor; haber toplama, yazma, yayımlama ve yayınlamayı kapsıyor.

Türkçede ise journalism karşılığı olarak yerleşmiş sözcüğümüz gazetecilik.

Ve “gazetecilik” dediğimiz anda kelimenin kökü bizi doğrudan gazeteye götürüyor.

Bu bana yıllar önce duyduğum bir olayı hatırlatıyor.

Sakarya gazetesinin merhum yayın yönetmeni Önder Baloğlu gençliğinde kız istemeye gitmiş. Evdeki yaşlı nine sormuş:

“Oğlan ne iş yapıyor?”

Nine biraz durmuş, sonra sormuş:

“Günde kaç gazete satıyor?”

Gülümseten bir hikâye…

Ama kavramların zihnimizde nasıl yer ettiğini göstermesi bakımından da düşündürücü.

Gazeteci elbette gazete satan kişi değil. Fakat Türkçede sözcüğün kendisi hâlâ bizi gazeteye götürüyor.

Belki gazete kan kaybettikçe “gazetecilik de ölüyor” algısının güçlenmesinde bunun da küçük bir payı vardır.

Oysa gazete başka, haber başka, gazetecilik başka.

Haber bugün televizyonda, internet sitesinde, YouTube’da, podcast’te, sosyal medyada, mobil uygulamada…

Yarın belki henüz adını bilmediğimiz başka mecralarda olacak.

Gazete küçülebilir ama haber ihtiyacı ortadan kalkmayacak.

BÖLÜMÜN ADI ÖĞRENCİNİN TERCİHİNİ ETKİLER Mİ?

Bence tartışılması gereken bir başka soru da bu.

Gazeteciliğin gençler açısından zaman zaman basılı gazete, daralan bir sektör ve çalışma olanakları sınırlı bir meslek alanıyla özdeşleştirildiğini görüyoruz.

Bunun elbette birçok nedeni var: Mesleğin çalışma koşulları, ücretler, işsizlik, basın özgürlüğü, sektörün ekonomik durumu…

Ama bölüm adının yarattığı algının hiç etkisi olmadığını söyleyebilir miyiz?

On sekiz yaşındaki bir genç için “Gazetecilik” sözcüğü daha geleneksel bir mesleği çağrıştırırken, “Yeni Medya ve İletişim” dijital, teknolojik ve geleceğe dönük bir alan izlenimi verebilir.

Nitekim Türkiye’de bazı gazetecilik ya da yeni medya-gazetecilik programlarının adlarının zaman içinde “Yeni Medya ve İletişim” gibi daha geniş isimlere dönüştürüldüğünü görüyoruz.

Daha da ilginci, kimi örneklerde bölüm adı değişse de haber yazımı, dijital habercilik, medya etiği ve benzeri gazetecilik dersleri devam ediyor; akademik kadrolarda da gazetecilik alanından gelen öğretim üyeleri görev yapmayı sürdürüyor.

Bu durumda şu soruyu da sormak gerekiyor:

Yeni bir akademik alan mı oluşturuyoruz, yoksa gazeteciliği yeni bir ad altında yeniden mi tanımlıyoruz?

Aynı şekilde bazı “Yeni Medya ve İletişim” programlarının adaylardan daha yüksek ilgi gördüğü de gözlenebiliyor. Ancak bundan doğrudan “isim değişince puan yükseliyor” sonucu çıkaramayız. Üniversitenin itibarı, kontenjanı, şehri, burs oranı ve eğitim dili gibi başka değişkenler de tercihleri etkiliyor.

Yine de şu soru araştırılmaya değer:

Bir bölümün adı, gençlerin o mesleğin geleceğini nasıl hayal ettiğini etkiliyor olabilir mi?

DÜNYADA NE YAPIYORLAR?

Dünyada “journalism” adı ortadan kalkmış değil.

Columbia gibi köklü okullar bu adı koruyor. Üstelik gazetecilik eğitimini yazı, ses, video, fotoğraf, veri ve dijital yayıncılık gibi farklı üretim biçimleriyle birlikte yürütüyor.

Ama başka bir eğilim de dikkat çekiyor:

Gazeteciliğin yanına “media” kavramı ekleniyor.

Cardiff Üniversitesi’nde Media, Journalism and Culture, Leicester Üniversitesi’nde Journalism and Media programları........

© Akademik Akıl