menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İnsanın Robotlaştığı, Robotların İnsanlaştırıldığı Çağda Sağlık Yönetimi ve Hekimlik….

16 0
05.11.2026

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tarih Tıp Turizm Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.

İnsanın Robotlaştığı, Robotların İnsanlaştırıldığı Çağda Sağlık Yönetimi ve Hekimlik….

Bugün laboratuvarlarda iskeletleri silikonla kaplanan, bakışları kodlanan humanoid robotları alkışlıyoruz. Fakat asıl tehlike, demir-çelik yığınlarının insana benzemesi değil; bizim o metalik kusursuzluk hırsına kapılıp adım adım birer “humanoid”e dönüşmemizdir.

Muayene odasının loşluğunda sabahın köründe karşımıza oturan insana bakıyoruz: Bir yanda hücre çeperlerini zorlayan endişe, diğer yanda çağın o yorulmak bilmeyen sağlıkta performans mecburiyeti.

Dünyayı bir günde kusursuz bir cennet yapamayacağımızı unutup, her aksiliği bir “sistem hatası” sayıyoruz. Ekranlardan pompalanan o hız kültürü, sempatik sinir sistemini öyle bir kuruyor ki; elli yaşında adamın kalbi pır pır, tansiyon tavan.

Neden? Çünkü zihin hata yapma lüksünü kendi ellerinden almış.

İşte tam bu noktada, akademik kürsülerden steril teoriler üretenlerin aksine, birinci basamağın o tozlu gerçekliğinde bize felsefe, edebiyat rehberlik etmeye devam eder: Albert Camus’nün Veba’sı, Huxley’nin distopyası ve Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü…

Camus’nün Veba romanındaki Dr. Rieux, absürt ve felaketlerle sarsılan bir dünyada hekimliğin nişanesidir. Savaşların ve masum acıların orta yerinde Rieux; büyük laflara, soyut ideolojik kılıflara sığınmaksızın “Bu vebaya karşı yapılacak tek şey dürüstlüktür, o da işini yapmaktır” der. Hekimlik, cennet olmayan bir dünyada insan acısına karşı yürütülen bu sessiz, rasyonel ve onurlu direniştir.

Tanpınar ise Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nde modern bireyin trajikomik halini muazzam bir hicivle gözler önüne serer. İnsanın kendi öz doğasına yabancılaşarak saat gibi kurulan yapay kurumlara ve sistemlere uyum sağlama çabası; bugün poliklinik kapılarında patlak veren o psikosomatik rahatsızlıkların ve varoluşsal krizlerin tam da ana kaynağıdır.

Performans sistemlerinin insana özgü ayarlayamadığı saatler misali, zihni yanlış kurulan insan tansiyonu fırlatır, bize de “Eyvah, yine ayar kaçtı” demek düşer.

Huxley’nin Cesur Yeni Dünya’sı ise tam da bugünün “humanoidleşen” insanına tutulmuş keskin bir aynadır. Fordist bir üretim bandı gibi standartlaştırılmış, acıdan ve çelişkiden arındırılmaya çalışıldığı için insanlığını yitiren bir toplumun çıkmazını özetler. Huxley’nin distopyası, bugün yapay zeka ve algoritmalarla insanı konforlu birer robota dönüştüren teknokratik kibrin en büyük uyarıcısıdır.

Hekimlik, reçeteye birkaç harfli bir molekül yazmak değildir; o yanlış kurulan zihin saatini, en azından o on beş dakikalık odada, biraz felsefe, biraz hiciv ve bolca merhametle yeniden tıkırdatabilmektir.

Dünya cennet değil; ne hırslar bitiyor ne gürültüler. Ne kadar kusursuz humanoidler üretilirse üretilsin, Şeyh Galip’in o asırlık nidasını hatırlamanın tam vaktidir:

“Hoşça bak zâtına kim zübde-i âlemsin sen,

Merd-i âküm olan ensür-i âlem sensin.”

Bugün laboratuvarlarda silikon tenli humanoid robotlar üretip “acaba insana ne kadar benzediler” diye hayret ederken, Şeyh Galip bize aynayı tutar ve kibrimizi siler: Sen kâinatın gözbebeğisin; demir-çelik yığınları senin parıltını taklit edebilir ama asla senin ruhunun o derin........

© Akademik Akıl