Bölgesel denklem ne olursa olsun Türkiye'nin itirazı nettir. Doğu Akdeniz'in geleceği, Türkiye'nin coğrafi ve siyasi varlığı yok sayılarak tasarlanamaz. Türkiye'siz bir denklem kurulamaz. Hiçbir bölgesel ittifak, diğer devletlerin meşru haklarını baştan başa geçersiz sayan bir düzenin temeli olamaz.

Engin Özekinci/ Yazar

Bazı devletler tarihin kendilerine bıraktığı coğrafyada yaşar; bazıları ise o coğrafyanın kendilerine dayattığı kaderi değiştirmek için devlet olmanın tüm imkanlarını seferber eder.

Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de yürüttüğü tarihsel mücadele de tam olarak bu iki farklı anlayış arasındaki çizgide anlam kazanmaktadır.

Kuşkusuz bu noktada coğrafyayla kurulan ilişki, günü kurtaran geçici siyasi tercihlerle değil, nesiller boyu süregelen köklü bir devlet aklıyla şekillenir.

Bir devletin gerçek kudreti yalnızca ordusunun büyüklüğüyle, ekonomisinin hacmiyle veya diplomatik temsilciliklerinin sayısıyla ölçülemez. Bilakis asıl kudret coğrafyayı doğru okumak, tarihsel tecrübeleri stratejiye dönüştürmek, rakiplerin hesaplarını önceden görmek ve kendi geleceğini başkalarının iradesine terk etmemektir.

Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikasını anlama gayreti de bu temel ilkeden beslenmek zorundadır. Çünkü Doğu Akdeniz meselesi, sadece deniz sınırlarının nereden geçeceğine ilişkin bir ihtilaftan ibaret değildir. Bu mesele, Türkiye'nin kendi coğrafyasındaki varlığını hangi stratejik çerçevede sürdüreceğiyle doğrudan bağlantılıdır. Enerji kaynaklarının paylaşımından deniz ticaret yollarına, kıta sahanlığından askeri harekat serbestisine kadar uzanan bu süreç, aynı zamanda Türkiye'nin bağımsız bölgesel bir güç olarak hareket edip edemeyeceğinin sınandığı bir alandır.

İşte bu nedenle Ankara ile Trablus arasında kurulan stratejik hattın anlamı, atılan ilk imzalarla sınırlı kalmamış, zamanla çok daha geniş bir boyuta ulaşmıştır.

Türk devlet geleneğinin en belirgin özelliklerinden biri, coğrafyanın yalnızca üzerinde yaşanılan bir mekân değil, korunması ve yönetilmesi gereken stratejik bir gerçeklik olarak görülmesidir.

İşte Anadolu; tarih boyunca Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki geçiş yollarının merkezinde yer almıştır. Bu konum Türkiye'ye büyük imkânlar sağladığı kadar çevresindeki güç mücadelelerinin doğrudan hedefi olma riskini de yüklemiştir. Boğazlar, Karadeniz, Ege ve Doğu Akdeniz birbirine yabancı sahalar değildir. Aksine bu alanlar, Türkiye'nin güvenliğini, ticaretini ve dış politika tercihlerini birbirine bağlayan büyük bir bütünün parçalarıdır.

Tabii söz konusu bu bütünlük, sınırların ötesindeki güç dengelerinin de dikkatle izlenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak buradaki stratejik duruşu, her koşulda sertlik göstermek veya tüm komşuları rakip ilan etmek şeklinde okumamak gerekir.

Esas olan gücün nerede kullanılacağını, diplomasinin nerede sonuç vereceğini, hangi ihtilafın hukuki zeminde çözüleceğini ve hangi ortaklığın uzun vadeli çıkar sağlayacağını doğru ayırt edebilmektir.

Gerçek bağımsızlık, başkalarının düşmanlığını kazanmak değil başka aktörlerin onayına muhtaç olmadan kendi meşru çıkarlarını savunabilecek kapasiteyi inşa etmektir. Türkiye'nin Akdeniz'deki hamleleri de bu ölçütler üzerinden değerlendirilmelidir.

Mutabakat son derece kritik bir dönüm noktası

27 Kasım 2019 tarihinde Türkiye ile Libya'daki Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatı, bölgedeki dengeler açısından son derece kritik bir dönüm noktası olmuştur.

Ankara, bu adım sayesinde Akdeniz'deki tezlerini uluslararası alanda çok daha görünür hâle getirmiştir. Yunanistan ise bu duruma itiraz ederek anlaşmanın kendi adalarının yetki alanlarını ihlal ettiğini savunmuş ve bu süreç bölgesel bir rekabete dönüşmüştür.

Sürecin en dikkat çekici gelişmelerinden biri ise Libya Temsilciler Meclisi'nin 20 Ekim 2026'da bu anlaşmayı onaylamış olmasıdır. Bu gelişme, Türk diplomasisinin önüne yepyeni bir imkân sahası açmıştır. Türkiye'nin Libya'daki siyasi temasları artık........

© Açık Görüş