Mevduatın kazandığı ay: Enflasyonun gölgesinde bir teselli
Bir yatırım aracının "en çok kazandıran" ilan edildiği bir ayda, aslında ne kadar az kazanıldığını konuşmak tuhaf gelebilir. Ama Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) Ekim 2026 dönemine ilişkin açıkladığı finansal yatırım araçlarının reel getiri oranları, tam da böyle bir tabloyu önümüze koyuyor. Enflasyon etkisi arındırıldığında, ekim ayının en çok kazandıran yatırım aracı brüt mevduat faizi oldu. Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 1,31, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 0,39 reel getiri. Yani bir aylık kazanç, TÜFE bazında neredeyse kıl payı. Bu, bir başarı hikâyesinden çok, bir direnme hikâyesi.
Reel getiri kavramını gündelik dile çevirmek gerekiyor. Elinizdeki paranın faizini aldıktan sonra, markette aynı sepeti kaç paraya doldurduğunuz meselesi bu. Nominal faiz kulağa hoş gelebilir; ama fiyatlar da aynı hızla ya da daha hızlı artıyorsa, cebinizdeki satın alma gücü yerinde sayıyor, hatta eriyor demektir. TÜİK'in verisi bu erimenin ne kadarını telafi edebildiğimizi gösteriyor. Ekimde mevduat, TÜFE karşısında yüzde 0,39 gibi mütevazı bir artı yazabildi. Bu, "kazandım" demek için biraz cılız bir eşik.
Tablonun geri kalanı ise daha sert. Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) yüzde 0,91 reel getiri sağlarken, Amerikan doları yüzde 0,04, Euro yüzde 2,65, külçe altın yüzde 4,70 ve BIST 100 endeksi yüzde 14,53 reel kayıp yaşattı. TÜFE bazlı hesaplamada da benzer bir manzara var: DİBS yüzde 0,01 ile sınırda pozitif ayrışırken, dolar yüzde 0,95, Euro yüzde 3,53, külçe altın yüzde 5,57 ve BIST 100 endeksi yüzde 15,31 oranında değer kaybetti. Borsanın bu kadar sert kaybettirmesi, hanehalkı için önemli bir uyarı. Hisse senedi yatırımı, uzun vadede servet biriktirmenin araçlarından biri olarak anlatılır; ama kısa vadede böyle dalgalandığında, oynaklığa dayanamayan tasarruf sahibi için ciddi bir kayıp kapısı hâline gelebiliyor.
Daha uzun dönemlere bakıldığında sıralamalar değişiyor. Üç aylık değerlendirmede brüt mevduat faizi yine önde: Yİ-ÜFE ile yüzde 2,90, TÜFE ile yüzde 2,92. Aynı dönemin en çok kaybettiren aracı BIST 100; reel kayıp Yİ-ÜFE bazında yüzde 21,13, TÜFE bazında yüzde 21,11. Altı aylık dönemde ise liderlik değişiyor ve DİBS öne çıkıyor: Yİ-ÜFE ile yüzde 3,95, TÜFE ile yüzde 5,59 reel getiri. BIST 100 yine en çok kaybettiren; kayıp Yİ-ÜFE bazında yüzde 25,17, TÜFE bazında yüzde 23,98. Yıllık değerlendirmede de DİBS ilk sırada: Yİ-ÜFE ile yüzde 5,96, TÜFE ile yüzde 4,04. Yıllık bazda brüt mevduat faizi Yİ-ÜFE ile yüzde 2,15, TÜFE ile yüzde 0,29 reel getiri........
