ABD-İran gerilimi devam ederken İran’da askeri ve siyasi üst kademelerde önemli atamalar yapıldı. Bu atamalar, yalnızca savaş koşullarında komuta yapısının yeniden düzenlenmesi açısından değil, İran’daki güç dengelerinin geleceği bakımından da önem taşıyor. Özellikle sertlik yanlısı ve güvenlik bürokrasisi içerisinden gelen isimlerin kritik görevlere getirilmesi, Tahran’ın hem dış tehditlere hem de içeride yaşanabilecek yeni güvenlik sorunlarına karşı daha merkezi ve koordineli bir yapı oluşturmayı amaçladığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor. Bu durum, söz konusu atamaların İran’daki güç merkezlerinin yeniden yapılandırılması mı, yoksa rejimin bir sonraki aşamayı nasıl yöneteceğine yönelik stratejik bir adım mı olduğu tartışmasını da beraberinde getiriyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan’ın 10 Ağustos’ta dini lider Mücteba Hamaney ile yaklaşık yedi saat süren bir görüşme gerçekleştirdiğinin açıklanması da bu çerçevede dikkat çekti. Hamaney’in uzun süredir kamuoyu önünde görünmemesi ve görüşmenin uzunluğu ayrıca görüşmenin önemini artırdı. 

Askeri Yapı Yeniden Düzenleniyor

İran’daki son atamalarda güvenlik ve askeri geçmişi olan isimlerin öne çıktığı görülüyor. Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) istihbarat yapılanmasının ardından ilk başkanı olan ve geçmişte Besic teşkilatında görev yapan Hüseyin Taib’in, Besic Komutanlığına getirilmesi bu açıdan dikkat çekici. 

Ali Abdullahi’nin Genelkurmay Başkanlığına getirilmesiyle birlikte askeri komuta yapısında da önemli bir değişiklik yapıldı. Genelkurmay Başkan Yardımcılığı görevine Keyumers Haydari, DMO Komutanlığına Ahmed Vahidi, Genel Komutan Yardımcılığına Mustafa İzadi ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığına Ali Azmai’nin atanması, İran’ın askeri yapılanmasını savaş koşullarına göre yeniden şekillendirdiğini gösteriyor.

Bu değişikliklerin en dikkat çekici unsurlarından biri ise İran ordusu ile Devrim Muhafızları arasındaki operasyonel koordinasyonun güçlendirilmesine yönelik adım oldu. İran Silahlı Kuvvetleri içerisinde savaş zamanındaki en önemli koordinasyon merkezlerinden biri olan Hatem el-Enbiya Merkez Karargâhı ile Genelkurmay Başkanlığının birleştirilmesi kararı alındı. 

Dolayısıyla askeri atamaları yalnızca belirli isimlerin görev değişikliği olarak değerlendirmek eksik kalacaktır. Savaş sırasında karar alma mekanizmasının daha hızlı çalışmasını sağlayacak bir komuta merkezinin oluşturulmaya çalışılması ve DMO yerine İran ordusunun yeniden güçlendirilmesi asıl dikkat çekici noktalar olarak değerlendirilebilir. 

Güvenlik Konseyinde Kritik Değişim

Bu yeniden yapılanmanın siyasi ayağındaki en önemli değişikliklerden biri Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nde yaşandı. Konsey sekreterliğine eski Devrim Muhafızları Komutanı Muhsin Rızai’nin getirilmesi, İran’ın güvenlik politikasının geleceği açısından önemli bir mesaj niteliğinde. 

Rızai, uzun yıllar DMO’nun başında bulunmuş, İran-Irak Savaşı sırasında önemli bir askeri rol üstlenmiş ve daha sonra İran siyasetinde etkili olmuş bir isim. Bu nedenle söz konusu atama, güvenlik bürokrasisi ile siyasi karar alma mekanizması arasındaki bağın güçlendirilmesi olarak değerlendirilebilir. 

Bu atama sürecinde cumhurbaşkanı ile dini lider arasında fikir ayrılıkları olduğu, Pezeşkiyan’ın........

© 12punto