1913’de düzenlenen ve Armory show olarak bilinen sanat fuarında New York ve Amerika, Avangard avrupa sanatı ile tanıştı. 

Armory’de önde gelen izlenimci, kübist, gerçeküstücü avangard sanatçıların eserleri sergilendi. Ünlü eleştirmen Rosenberg  Nisan 1963’de New Yorker dergisinde yazdığı yazıda Armory sergisini gezen seyircinin tümünün büyük bir yeniliğe hazır olduğunu belirtmişti.

Eserlerinden sonra önde gelen sanatçılar da Hitler’in Avrupa’sından kaçarak New York’a geldiler 1940’da. gelenler arasında Salvador Dali, Marcel Duchamp, Chagall, Mondrian, Max Ernst de vardı.

Bu arada özellikle Arnory Show’dan etkilenmiş ve daha önce Avrupadaki ortamı da tanımış  olan büyük zenginlerin eşleri ve kızları  olağanüstü servetleriyle New York’ta devreye de girdiler.

***

Örneğin Bayan Rockefeller ‘sanatçıları sefalet çekmiş olan van Gogh’un kaderinden kurtarmak’ olarak açıkladığı amacı doğrultusunda tam da büyük ekonomik krizin başladığı 1929’da Museum of Modern Art’ı (MOMA) kurdurdu.

Savaşın tahribatından bir çok sanat eserini New York’a kaçırarak koruyan Peggy Guggenheim 1942’de ‘Art of this century’ adlı müze galerisini açarak Paris bağlantılı avangardın New York’ta nefes almasını sağladı.

Peggy Gugenheim’a serveti, batan Titanik’teki yolculardan birisi olan babasından ona çocuk yaşında miras kalmıştı. Genç kadın sanata duyduğu ilgi kadar erkeklere de düşkündü. Bugüne kadar başından kaç koca geçtiği sorulduğunda ‘kendi kocalarımı mı soruyorsunuz yoksa başkalarınınkini mi’ diye cevaplardı. 

Daha sonra Max Ernst ile evlenen bu egzantrik kadın 1941’de Avrupa’dan getirdiği aralarında Braque, Mondrian ve Dali’den işler de bulunan koleksiyonu New York’a getirip 57. sokakta güncel sanatta uzmanlaşan Art of this Century adlı sanat galerisinde sergiledi. (‘Pardon Neye bakmıştınız. Modern sanatın 150 yıllık şaşırtıcı, sarsıcı ve kimi zaman da tuhaf hikayesi’ yazar. Will Gompertz s. 226-227)

Peggy Guggenheim sanat galerisini oluştururken Marcel Duchamp ve Piet Mondrian’dan  ve 1929’da kurulan MoMAnın müdürü Alfred Barr’dan oluşan bir danışma kurulu oluşturmuştu.

Art of the Century açılmadan önce galerinin her yerinde asılmayı bekleyen tablolar........

© 10 Haber