menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

COP31’e Gitmiyorum: İklim Diplomasisinin Artık Vaat Değil, Hesap Verme Zamanı

51 0
08.11.2026

Bu yıl Antalya’da düzenlenecek COP31’e gitmiyorum.

Davetsizlikten değil. Konuşma yapmak, panellere katılmak, görüşlerimi paylaşmak üzere yaklaşık bir düzine davet aldım. Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı böylesine önemli bir uluslararası toplantıda bulunmak normal şartlarda benim için memnuniyet verici olurdu.

Ancak bu kez katılmamaya karar verdim.

İklim değişikliğini önemsemediğim için değil. Tam tersine, meselenin artık yeni vaatlere, diplomatik gösterilere ve özenle hazırlanmış iyimserlik mesajlarına bırakılamayacak kadar ciddi olduğunu düşündüğüm için.

Otuz iklim zirvesinin ardından uluslararası toplum taahhüt üretmekte ustalaştı. Aynı başarıyı bu taahhütleri hayata geçirmekte gösterdiğini söylemek güç.

Elbette Kyoto Protokolü’nü, Paris Anlaşması’nı ve temiz enerji teknolojilerindeki ilerlemeyi küçümseyemeyiz. Bu süreçler olmasaydı dünya bugün muhtemelen çok daha tehlikeli bir emisyon patikasında ilerliyor olacaktı.

Ama diplomatik ilerleme ile atmosferdeki değişim aynı şey değil.

Atmosfer bildirileri okumuyor. Emisyonlara bakıyor.

Enerji gerçeği, iklim söyleminden daha inatçı

Dünya enerji sisteminin yaklaşık yüzde 80’i hâlâ kömür, petrol ve doğal gaza dayanıyor.

Güneş ve rüzgâr enerjisinde büyük ilerleme kaydedildi. Elektrikli araçlar yaygınlaşıyor. Batarya teknolojileri gelişiyor. Nükleer enerji yeniden stratejik önem kazanıyor.

Bunların hepsi gerçek başarılar.

Ancak elektrik üretimindeki dönüşümü bütün ekonominin karbonsuzlaşmasıyla karıştırmamak gerekiyor.

Çelik, çimento, petrokimya, havacılık, deniz taşımacılığı ve ağır sanayi hâlâ büyük ölçüde fosil yakıtlara bağımlı. Gelişmekte olan ülkelerin sanayileşmek için uygun fiyatlı enerjiye ihtiyacı var. Yapay zekâ, veri merkezleri ve elektrifikasyon da elektrik talebini artırıyor.

Dolayısıyla mesele yalnızca daha fazla güneş paneli kurmak değil. Şebekeleri güçlendirmek, depolamayı büyütmek, sanayiyi dönüştürmek ve düşük karbonlu teknolojileri ekonomik açıdan uygulanabilir hâle getirmek.

Fosil yakıtların on yıl içinde ortadan kalkacağını varsaymak gerçekçi değil. Sonsuza kadar sistemin merkezinde kalacaklarını kabul etmek de çözüm değil.

Başarılı enerji dönüşümü, çevresel hedefleri enerji güvenliği, sanayi rekabeti ve toplumsal refahla uzlaştırabilen dönüşümdür.

Çin ve Amerika olmadan küresel çözüm mümkün mü?

Dünya fosil kaynaklı yıllık karbondioksit emisyonlarının yaklaşık üçte biri Çin’den, sekizde biri ABD’den kaynaklanıyor.

Bu iki ülkenin tercihleri küresel iklim politikasının geleceğini belirliyor.

Çin, güneş panelleri, bataryalar ve elektrikli araçlarda dünyanın üretim merkezi hâline geldi. Temiz enerji teknolojilerinin maliyetini düşürerek önemli katkı sağladı.

Ancak aynı Çin, dünyanın en büyük kömür tüketicisi ve kömürden elektrik üreticisi.

ABD ise tarihsel birikimli emisyonlarda en büyük sorumluluğa sahip ülke.

Trump yönetiminin uluslararası iklim politikalarından geri çekilmesi ve federal düzeydeki düzenlemeleri zayıflatması, küresel işbirliğini daha da güçleştiriyor.

Amerikan eyaletleri, şirketleri ve yatırımcıları temiz enerji alanında ilerlemeyi sürdürüyor. Fakat bunlar tutarlı bir federal politikanın yerini bütünüyle dolduramaz.

Çin’in temiz teknoloji başarısı kömür bağımlılığını görünmez kılamaz. Amerika’nın bugünkü siyasi tercihleri de tarihsel sorumluluğunu........

© 10 Haber