Suudi’nin Yemen Savaşında Kim, Neden Dövüşüyor?
7 Ağustos 2026’da Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Mekke Ortak Savunma Anlaşması adını verdikleri belgeyi imzaladılar. Tören, mutat kardeşlik, dayanışma ve bölgesel güvenlik beyanları eşliğinde gerçekleşti. Üç ülke, birine yapılan silahlı saldırının hepsine yapılmış sayılacağını duyurdu. Anlaşma, yaygın bir şekilde NATO’nun 5. Maddesinin Orta Doğu’daki muadili olarak nitelendirildi.
Salı günü Erdoğan hükümeti Mekke Savunma Paktı’nı onaylanmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne gönderdi. Aynı gün, bu ittifakla ilgili haberlerin çoğunu ilk duyuran Londra merkezli haber sitesi Middle East Eye’dan Ragıp Soylu,metnin tamamını yayımladı. İngilizce çevirisinden bahsediyorum.
Doküman, diplomatik dayanışmanın oldukça ötesine geçen yükümlülükler getiren 16 maddeden oluşuyor. Oldukça kapsamlı olduğunu söylemeliyim.
Bu maddeler; kolektif savunma, askeri iş birliği, istihbarat paylaşımı, lojistik destek, ortak operasyonlar ve savunma sanayii entegrasyonunu kapsıyor. Suudi Arabistan’da daimi bir sekreterlik kurulacak. Yeni kurulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi ise üç ülkenin dışişleri bakanlarını, savunma bakanlarını ve genelkurmay başkanlarını bir araya getirecek. Fakat asıl mesele şu: Anlaşmanın süresiz olarak yürürlükte kalması öngörülüyor ve hiçbir imzacının ilk on yıl boyunca anlaşmadan çekilme hakkı bulunmuyor.
Aha! Bütün bunlardan hiçbir haberimiz yoktu, değil mi?
Kamuoyu bu detayları neden ancak şimdi öğrendi?
Olası açıklamalardan biri, hükümetlerin anlaşma onay aşamasına gelmeden önce sıkıntılı sorularla karşılaşmak istememiş olmasıdır. Türkiye açısından bu sorular özellikle büyük önem taşıyor. Erdoğan’ın Müslüman çoğunluklu iki önemli ülkeyle stratejik ortaklık ilan etmesi başka bir şey; Türk vatandaşlarına, silahlı kuvvetlerinin Suudi Arabistan’ı Yemen’deki Husi hareketinin füze ve insansız hava araçlarına karşı korumasının neden gerekebileceğini açıklamak çok başka bir şey.
Eylül ayı boyunca Husiler, Suudi petrol tesislerine ve havalimanlarına füze ve İHA’lar fırlattı. Hedefleri arasında, dünya petrol arzının yaklaşık %4’ünü taşıyan Doğu-Batı boru hattı ve Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı da yer alıyordu.
5 Ekim’de paktın yeni Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Riyad’da olağanüstü toplandı ve “Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan karşılıklı savunma paktı kapsamında ‘caydırıcılık tedbirlerini’ aktifleştirme ve Yemenli Husilerin saldırılarına karşı Basra Körfezi krallığına hızla kuvvet sevk etme konusunda mutabık kaldı.” Afedersiniz, ne?!
Yani tek bir Türk milletvekili Türkiye’nin neye imza attığını okumadan önce ittifak devreye sokulmuş ve Türk askerleri Suudi Arabistan’ı korumak üzere hazırlanmaya başlanmıştı bile. Türkçede bunun için sünnet töreninden ödünç alınmış bir deyim vardır. Çocuk acıyı hissedip direnemeden kesim hızlıca yapılır ve yetişkinler koro halinde “Oldu da bitti maşallah!” derler. Kelime anlamıyla “oldu, bitti, Tanrı korusun/kutsasın” demektir. Mekke Paktı’nın da Türk kamuoyuna aynı şekilde, bu oldubitti yöntemiyle ve faturası sonradan ödenmek üzere sunulduğunu hissediyorum.
Erdoğan rejiminin bu gecikmeye ilişkin açıklaması yalnızca kısmen ikna edici. Antlaşmalar onay için Meclis’e sunulduğunda elbette kamuoyuna açık hale gelir. Ancak bu durum, yürütmenin, sınırlarını kendi dışındaki kimsenin denetleyemediği bir antlaşma kapsamında neden operasyonel taahhütlerde bulunduğunu açıklamıyor. Ayrıca bu durum,söz konusu paktın bünyesine kattığı diğer bir anlaşmayla da çelişiyor: Suudi Arabistan ile Pakistan’ın Eylül 2025’te imzaladığı ikili savunma paktı. Ki o da hiçbir zaman yayımlanmadı. Görünüşe göre gizlilik, bu ittifakın bir alışkanlığı.
Mekke Paktı Husileri Kapsıyor mu?
Şimdi paktın detaylarına bakalım.
Mekke Paktı’nın Kuzey Atlantik Antlaşması model alınarak tasarlandığı söyleniyor; evet, 2. Maddesi, üyelerden birine yapılan silahlı saldırıyı hepsine yapılmış sayarak NATO’nun 5. Maddesini birebir yansıtıyor.
Farklar ise tam da Husi meselesinin yattığı yerde ortaya çıkıyor.
NATO, her bir müttefiğin “gerekli gördüğü eylemi” almasına izin verir; dolayısıyla yardım, savaş uçakları şeklinde de gelebilir, bir taziye/destek mesajı şeklinde de. Mekke metni ise “derhal” yardım etmeyi vaat ediyor ve bu yardımın kapsamını, bunu kimin yapacağını belirtmeksizin bir “nesnel değerlendirmeye” bağlı kılıyor. NATO’nun garantisi Avrupa ve Kuzey Amerika haritasında sona erer. Mekke Paktı ise herhangi bir harita çizmiyor, bu nedenle vaadi Suudi Arabistan’ın Yemen sınırına ve Pakistan’ın Hindistan sınırına kadar uzanıyor.
Aha! Bu durum Türkiye’yi milli tahayyülünün ötesindeki bataklıkların içine çekebilir.
En keskin fark ise 1. Madde’de. NATO, müttefiklerini yalnızca içlerinden biri kendini tehdit altında hissettiğinde danışmalarda bulunmakla yükümlü kılar. Mekke Paktı ise onları bir üyenin topraklarına veya sınırlarına yönelik her türlü tehdidi ortadan kaldırmak için “gerekli tüm araçları” kullanmaya zorluyor. Bu ifade, BM Güvenlik Konseyi’nin güç kullanımına yetki verirken kullandığı ifadenin ta kendisi.
Ayrıca bu madde, eşik değerini gerçekleşmiş bir saldırıdan, bir hükümetin algıladığı bir tehlike seviyesine indiriyor; Suudilerin herhangi bir okumasına göre, kuzey Yemen’deki bir Husi fırlatma sahası tam da böyle bir tehlikedir. Husiler bir devlet değil, ancak antlaşma “dış kaynaklı” her türlü........
