Kademeli Emeklilik: EYT Sonrası Adalet Arayışı ve Ekonomik Sürdürülebilirlik
Kademeli Emeklilik: EYT Sonrası Adalet Arayışı ve Ekonomik Sürdürülebilirlik
Türkiye'de kademeli emeklilik tartışması, yalnızca belirli bir sigortalı grubunun erken emeklilik talebi olarak değerlendirilmemelidir. Konunun merkezinde, EYT düzenlemesi sonrasında ortaya çıkan hakkaniyet sorunu ile sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği arasındaki denge bulunmaktadır.
EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanların emekliliğinde yaş şartı kaldırıldı. Ancak 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigortalı olanlar yaş koşuluna tabi kalmaya devam etti. Böylece sigorta başlangıç tarihleri arasında çok küçük fark bulunan, hatta çalışma süreleri ve prim ödeme geçmişleri birbirine benzeyen insanlar arasında emeklilik hakkına erişim bakımından önemli farklılıklar ortaya çıktı.
EYT ile geçmişte oluşan mağduriyetin bir bölümü giderilirken, düzenlemenin dışında kalan kesimler açısından yeni bir hakkaniyet tartışması doğdu. Bu nedenle kademeli emeklilik talebini yalnızca erken emeklilik beklentisi olarak değil, ortaya çıkan farklılığın makul ve ölçülü biçimde telafi edilmesi arayışı olarak değerlendirmek gerekir.
Ancak sosyal adalet arayışı ekonomik gerçeklerden bağımsız yürütülemez. Kademeli emekliliğin kamu maliyesine ve SGK'nın finansman dengesine etkisi mutlaka hesaplanmalıdır.
SGK'nın 2025 yılı verilerine göre yaklaşık 26,33 milyon aktif sigortalı bulunurken, 17,02 milyon kişi pasif sigortalı kapsamındadır. Yaşlılık aylığı alanların sayısı yaklaşık 12,25 milyon kişidir. Aylık veya gelir alan 16,20 milyon dosya üzerinden hesaplanan aktif/pasif oranı ise 1,62'dir. Bu tablo, sistemin finansmanında çalışan nüfusun ve prim gelirlerinin önemini ortaya koymaktadır.
Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır; sosyal........
