Dış politikada yeni sorun olmadan Azerbaycan ile gerilim giderilmeli
Dış politikada yeni sorun olmadan Azerbaycan ile gerilim giderilmeli
Türk dış politikasında işlerin pek umulduğu gibi gitmediği bir dönemde Azerbaycan ile yaşanan gerilim, soruna dönüşmeden bir an önce giderilmeli. (Foto: Cumhurbaşkanlığı)
Bugün Azerbaycan’ın Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde, 18 Ekim 1991’de yeniden bağımsız bir ülke olmasının yıl dönümü. Bu yıl dönümü Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin hayli sorunlu olduğu bir döneme rastladı.
O kadar ki, Türkiye’nin Bakü Büyükelçiliği dün bir X mesajıyla Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 15 Ekim’de Bakü’de bulunduğu sırada Azerbaycan aleyhine gizli temaslarda bulunduğu haberini yalanlamak zorunda kaldı. Yalanlamada Azerbaycan’da “hökumət yönümlü”, yani hükümet yanlısı olarak tanımlanan Qafqazinfo haber sitesi “başta olmak üzere” yer aldığı haberlerde “içişlerine müdahale planları”, “istihbarat operasyonları”, “darbe ve kaos planları” ve “etki ajanları yetiştirme” gibi ifadelerin “kardeş Azerbaycan halkını Türkiye’ye karşı kışkırtmayı amaçlayan kasıtlı yalanlardan ibaret” olduğu, itibar edilmemesi gerektiği söyleniyor.
Yalanlanan haberleri başka açıdan şöyle özetleyelim. Tam 13 yıl Türkiye’nin istihbarat örgütünü yönetme deneyimine sahip Dışişleri Bakanı, tam da iki ülke ilişkilerinin gerildiği bir dönemde, uluslararası bir toplantıda Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ı temsilen gittiği uluslararası bir toplantı sırasında 1994’te Azerbaycan yasalarına göre kurulmuş Gençliğe Yardım Fonu’na gidip orada fotoğraf da çektirerek darbe örgütlüyor, öyle mi? Üstelik bunu hazır Bakü’ye gitmişken ilişkilerdeki gerilimi azaltmak için Erdoğan’dan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’e mesaj taşıdığı sırada yapıyor, öyle mi? Böyle bir durum hayatın olağan akışına aykırıdır.
Bu gelişmelerin Türkiye-Azerbaycan arasındaki ilişkilerdeki gerginliğin sürmesinden yarar gözeten ülke ve çıkar gruplarını memnun ettiğini söylemek, en azından bunu söylemek mümkün.
Hiç bu kadar gerilmemişti
Azerbaycan’la ilişkilerin bu kadar gerildiği hiç olmamıştı. Hatta 1995’teki darbe girişiminde bile… Türk devlet yapısı içinde, yeraltı çıkar gruplarıyla da bağlantılı kişilerin Haydar Aliyev’i devirmek için, onun yurt dışında olduğu sırada harekete geçen Albay Rövşen Cevadov’la işbirliği yaptığı bilgisi, o dönem MİT Müsteşarı olan Sönmez Köksal tarafından Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’e bildirilmiş, Demirel’in Aliyev’e “Hemen ülkene dön, darbe yapılıyor” telefonuyla kalkışma bastırılmıştı. O dönem Demirel ve baba Aliyev’in “İki devlet, bir millet” sloganıyla yangını söndürmüşlerdi. Bugün ilişkiler tam da Azerbaycan topraklarını Ermenistan işgalinden kurtarmış, Türkiye ile siyasi, askeri ve ekonomik ilişkilerini ilerletmiş ve Ermenistan’la barış anlaşmasına bu kadar yaklaşılmışken bu gerilim ortaya çıktı.
Türkiye açısından ise Azerbaycan’la gerilim, dış politikada işlerin pek de umulduğu gibi gitmediği bir dönemde yaşandı.
Dış politikada pürüzler
Örneğin, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump birbirlerine “dostum” diye övgüler dizse de somut ilerleme kaydedilemiyor. Nitekim, Millî Savunma Bakanlığı ABD’nin parası ödenmiş 6 adet F-35 uçağını vermemesinin ve genel olarak CAATSA yaptırımlarının “müttefiklik ruhu ile bağdaşmadığını” söyledi. Bu açıklamadan bir hafta önce ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Atina ziyareti sırasında Rusya ile S-400 sorunu çözülmeden F-35 sorununun çözülmeyeceğini söylemişti. ABD ve Fransa’nın Doğu Akdeniz’de........
