Beethoven çalıyor, Shakespeare güldürüyor: İstanbul’da bu hafta şehre başka bir yerden bakın
Beethoven 9. Senfoni’yi tamamladı.
Beethoven, 9. Senfoni’nin ilk seslendirilişi için Viyana’da sahneye çıktığında işitme duyusunu büyük ölçüde kaybetmişti. Konser bitip salon alkışlarla ayağa kalktığında ise Beethoven hiçbirini duyamadı. Solistlerden biri onu nazikçe tutup salona döndürmese, arkasından kopan o tarihi kıyametin bile farkına varamayacaktı. Bir düşünsenize; tek bir notayı bile duyma şansı kalmamış bir dahi, insanlık tarihinin en büyük başyapıtlarından birine imza atmıştı.
Fakat o gün, salondakileri bekleyen tek sürpriz Beethoven'ın durumu değildi…
Çünkü Beethoven, o güne kadar senfonilerde pek görülmeyen bir şeyi yaparak son bölüme insan sesini dâhil etti. Koro ve dört solist sahneye çıkarak Friedrich Schiller’in “Neşeye Övgü” şiirinden dizeler söylediler. Bugün hepimizin bir yerlerden mutlaka duyduğu o meşhur melodi de işte buradan geliyor. Hatta biraz daha ileri gidersek; Beethoven’ın 1824’te yazdığı bu melodi, 1985’ten beri Avrupa Birliği’nin marşı olarak kullanılıyor. Yani 200 yıl önce Viyana’da çalınan bir senfoninin melodisi, bugün Avrupa’nın resmî sembollerinden biri.
O dönemden bu yana iki asır geçti. İmparatorluklar yıkıldı, devletler kuruldu, müzik değişti, plak çıktı, kaset çıktı, Spotify çıktı… Beethoven hala çalıyor.
Ve biz, 2026’da İstanbul’da yeni sanat sezonunu yine onunla açıyoruz.
Schiller’in dizeleriyle birleşen o insanüstü vokaller salonda çınlamaya başladığında, eserin neden iki asırdır eskimediğini bir kez daha anlıyorsunuz. Mutlak bir sessizliğin içinden çıkıp binlerce insanın ruhuna dokunan bu kolektif coşku, dijital platformlardaki kulaklık deneyimleriyle kıyaslanamayacak bir canlılıkta.
O yüzden bu hafta sonu ajandanıza bir çizik atın ve kendinize bu akustik şöleni armağan edin. Bilet bulmak her zamanki gibi biraz reflekse ve şansa bakıyor olabilir, ama yakaladığınız an kaçırmayın.
Haftanın Tiyatrosu: Şirreti Evcilleştirmek
William Shakespeare’in The Taming of the Shrew metni, dilimize uzun yıllar “Hırçın Kız” diye yumuşatılarak aktarıldı. Sanki ortada sadece hafifçe tırnaklarını çıkaran sevimli bir karakter varmış gibi… Oysa Şirreti Evcilleştirmek, adının hakkını veren çok daha sert bir hikâye anlatıyor. Çünkü “shrew”, bugün kulağa gelen “hırçın”dan biraz daha sert. Eski İngilizcede huysuz, kavgacı, başına buyruk, hatta ağzı bozuk kadınlar için kullanılan küçültücü bir ifade. Yani Shakespeare’in başlığında mesele, huysuz bir kadını uslandırmak değil; doğrudan bir “şirreti” evcilleştirmek.
Oyunun merkezinde de Katherina var. Sivri dilli, öfkeli, başına buyruk olduğundan evlenilemez denilen karakterimiz için etrafındakilerin için çözümü belli; onu susturacak, hizaya getirecek bir erkek bulmak.
Derken Petruccio çıkıyor ortaya.
Petruccio’nun Katherina’yı “hizaya getirme” metodu ise günümüz gözüyle bakınca........
