19 NİSAN 2026 / YENİ ÇAĞ- ESFENDER KORKMAZ

Türkiye’nin en son, 2025 III çeyrekte açıklanan toplam dış borç stoku, 560 milyar dolardır. Şimdilerde 580 milyar dolara çıkmıştır. Eğer GSYH’ ya oranlarsak Eylül 2025 itibariyle yüzde 36,7’dir. Bu oran yüksek bir oran değildir. Söz gelimi aynı oran Arjantin’de yüzde 78,4 ve Brezilya’da yüzde 76,5’tir.

Ne var ki Türkiye’de dış borç riskini artıran faktörler diğer ülkelere göre daha fazladır.

1. Türkiye döviz kazanmıyor, her yıl cari açık veriyor. Bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde cari açığın en iyi finansman aracı doğrudan yabancı yatırım sermayesidir. Türkiye’ye doğrudan yabancı yatırım sermayesi girmiyor; yalnızca kısa vadeli sıcak para giriyor. Çıkan yatırım sermayesi daha fazla olmaya başladı.

Dış borçların kısa vadeli sıcak para ile finanse edilmesi, riskleri de artırdı. Çünkü bu durumda ekonomi aşırı kırılgan oldu. Dış borçlarda temerrüt risk primi her zaman 200 üstünde oluyor. Bu nedenle Türkiye daha pahalı borçlanıyor. Dış borçları çevirmek zorlaştı.

2. Türkiye de dış borç ödeme dövizle olduğu için, Merkez Bankası, Merkezi devlet, bankalar ve özel sektör dış borçları fark etmiyor. Toplam borç stoku önemlidir. Döviz bulmak için önce yüksek büyüme ile TL yaratmak sonra dövize çevirmek gerekir. Türkiye düşük büyüme yaşıyor

3. Eğer bir ülke teknoloji ithali ve yatırım için dış borç alırsa, büyüme ve ihracat artar. Dış borçların ödenmesi kolaylaşır. Ama Türkiye’nin toplam ithalatı içinde yatırım malları ithalatı yüzde 15’i geçmiyor. Bu kadar ithalat da mevcut yatırımların yenilenmesi ve amortismanına ancak yetiyor.

4. Türkiye’de kısa vadeli dış borçların toplam içindeki payı yüksektir. Bu pay giderek artmıştır. 2016 da yüzde 22,4 olan oran, 2025’te yüzde 32,2‘dir. (Aşağıdaki grafik)

Kısa vadeli dış borçların toplam içindeki payı artarsa dış borçlarda risk artar

Rollover riski artar; yani eski borcu yeni borçla çevirme baskısı yükselir. Sürekli dış finansman bulmak gerekir. Faiz ve risk primi koşullarından daha hızlı etkilenir. Döviz ihtiyacı ve rezerv yeterliliğine gereksinim artar.

Türkiye de bir yıl ve daha kısa vadeli olan dış borçlara kısa vadeli dış borçlar deniliyor. Bir de bunun üstüne vadesi gelen ve bir yıl içinde ödenmesi gereken orta ve uzun vadeli dış borçlar var. Artı cari açığı ve yine net hata ve noksan kaleminden kaynağı belirsiz döviz çıkışını eklersek, Türkiye için her zaman döviz bulmak risk sınırında kalıyor.

Bu sene Şubat ayı itibariyle, son bir yılda kısa vadeli ve vadesi gelmiş dış borç stoku 239 milyar dolardır. Türkiye bir yıl içinde bu borcu çevirmek için döviz bulmak zorundadır.

Ocak-Şubat ayları, iki ayda cari açık 14,5 milyar dolar oldu. Böyle giderse Turizm geliri de maalesef düşeceği için cari açık 70 milyar dolara çıkar. Bu cari açığın da finansmanı gerekir.

Yine Ocak-Şubat aylarında ödemeler bilançosunda net hata ve noksan kaleminden kaynağı belirsiz döviz çıkışı 7,6 milyar dolar oldu. Geçen sene 2025 yılında da net hata ve noksan kaleminden bir yılda 21,4 milyar dolar çıkmıştı. Bu sene önlem alınmazsa kaynağı belirsiz döviz çıkışı 25 milyar dolar olur.

· Bir yıl içinde ödenmesi gereken dış borç tutarı; 239 milyar dolar;

· Tahmini cari açık, 70 milyar dolar,

· Net hata ve noksan kaleminde görünen döviz çıkışı 25 milyar dolar,

· Bir yıl içinde toplam döviz ihtiyacımız 334 milyar dolardır.

Bu kadar dövizi Mehmet Şimşek’in Londra’da sıcak para arayışı ile çözmesi imkansızdır.

© Yeniçağ