Okyanus aşarak Fransız esaretinden kurtulan Türk
Fransızların Güney Amerika’da bir ceza adası olarak kullandıkları “Şeytan Adası” adlı kolonisinin karanlık geçmişi dünya edebiyatı ve sinemasına da konu olmasıyla ünlendi.
Şeytan Adası 1852’den 1953’e kadar yüz bine yakın insan için sürgün ve ceza adası olarak kullanıldı. Fransa’nın en korkunç sürgün ve cezaevi kolonisi olan Şeytan Adası mahkûmlarının yüzde 90’ı ölmüştür. Mahkûmların çoğu Fransız olsa da farklı millet ve bölgelerden pek çok kişi de Şeytan Adası’na sürüldü. Emile Zola, adada yargılanan Alfred Dreyfus hakkında “Suçluyorum” kitabını yazarak Şeytan Adası’nı da gündeme taşımış oldu. Ardından Henry Charriere, dünyada büyük yankı uyandıran “Kelebek” romanında kaçılması neredeyse imkânsız Şeytan Adası’nda yaşadıklarını ve kaçma macerasını anlattı. 1973 yılında beyaz perdeye aktarılan ve başrolünü Steve McQueen’in oynadığı 1973 yapımı, “Kelebek” filmi de en az romanı kadar ilgi gördü.
Şeytan Adası’na sürgün edilenler arasında bulunan Türklerden Mehmet Ali Kayen’in hikayesi de ünlü yazar Hasan İzzettin Dinamo ve gazeteci Nezih Uzel tarafından iki ayrı kitap olarak gündeme taşındı.
İstanbul’un işgal altında bulunduğu Mütareke Dönemi’nde Şeytan Adası’na sürülen Türk mahkûmlardan Mehmet Ali Kayen’i birlikte ziyaret eden Dinamo ve Uzel sürgün sırasında yaşadıklarını ilk ağızdan dinlerler. Nezih Uzel görüşmeyi kayda........
