TDT Zirvesi, Ankara bildirisi ve kriz: Neler oluyor?
TDT Zirvesi, Ankara bildirisi ve kriz: Neler oluyor?
Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13. Zirvesi Ankara’da gerçekleşti ve nihayetinde TDT’nin 2040 vizyonuna hazırlık olarak görüldüğünden -büyük ihtimalle- uzun bir bildiri (Ankara Bildirisi) imzalandı. Türkiye’nin bu zirveye, dönem başkanlığını devralması hasebiyle, uzun süredir hazırlandığını, bürokrasinin çok çalıştığını gözlemliyorduk. Türkiye TDT’na ve Türk Birliği ülküsüne ne kadar önem verdiğini göstermek için Zirveyi Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunu kutladığımız 29 Ekim’in hemen akabinde gerçekleştirdi; böylelikle de Türk Yüzyılı ile Türkiye Yüzyılını tamamlayıcı olarak gördüğü mesajını verdi. Ankara Bildirisi önemli bir bildiri, Türk birliği ülküsünün tüm romantik yanlarını bir tarafa bıraksak dahi toplantı sırasında panolara da yansıyan “birlikte daha güçlüyüz” realpolitik zeminde çok anlamlı. Dolayısıyla konuşacak çok şey var.
NEVİ ŞAHSINA MÜNHASIR BİR KURUM KURMAK
Öncelikle, TDT’nin 13. kez zirve gerçekleştirecek ve kurumsal iş birliğini derinleştirecek adımlar atma aşamasına gelmiş olması çok önemli. Zira, TDT nevi şahsına münhasır bir bölgeselleşme örneği, katı ve esnek bölgesel işcbirliği modellerinin ortasında bir yere oturuyor. Genelde bölgeselleşme denemelerinde ortak kimlik vurgusu varsa bir tür birlik amacının olması da doğaldır. En bilinen örneği AB ve Avrupalılık inşası denemeleri. AB, aynı zamanda fonksiyonel ve -süreç içerisinde neo-fonksiyonel yaklaşımlar ile de açıklanageldi. Her fonksiyonel iş birliği (iş birliği ihtiyacı) birlik amacına evrilmediğine göre ortak bürokrasi inşa etmeyi düşündüren bir kimliksel/dilsel/tarihsel ortaklığın kolaylaştırıcı etkisi sonunda başarılı olmuş Avrupa bölgeselleşme çabaları adına son derece açıklayıcı. Bugün Avrupa birliğinin hikayesine baktığımızda kimlik mi işlevsel iş birliğini başka bir boyuta taşıdı, işlevsel entegrasyon mu ortak kimlik ve karar alıcıların doğuşunu hazırladı, teorik bir tartışma konusu olarak saatlerce konuşulabilir, fakat sonuç değişmez hem işlevsel-teknokratik ayakta hem de kimlik söz konusu olduğunda Avrupa bütünleşmeyi başardı. Esnek bölgeselleşme modelleri ise işlevsel iş birliğinin, bir bölgesel aile duygusu, algısı, resmi ortaya çıkartmasına izin verirler- ASEAN’da olduğu gibi, fakat üyelerinin egemenliğinin ötesinde bir üst bölgesel alan ve kimlik tanımlanmasına şiddetle karşı çıkarlar. ASEAN örneğinde olduğu gibi ortak aile duygusundan stratejik ortaklığa geçiş, çok nadiren, mümkündür fakat saf bir bölgesel dayanışma zemini bulmak çok mümkün değildir.
TDT içerisindeki üyeler için de egemenliğin çok önemli olduğunu biliyoruz. Bu nedenle pek çok üye iş birliğine işlevsel ihtiyaçlar doğrultusunda yöneliyor. Orta Dünya’da diyebileceğimiz bu alan yani Türk Devletlerinin ortak coğrafi alanı, ticari açıdan önem kazandıkça sınırötesi iş birliklerine de ihtiyaç daha da artıyor. TDT üyesi Orta Asya ve Kafkasya’daki ülkeler için, bu nedenle TDT her şeyden önce Doğu-Batı bağlantısallığını yönetmenin bir yolu ve üçüncü ülkelerle- özelikle de büyük güçler ile- kurdukları ilişkilerin çeşitlendirilmesinin bir aracı. Türkiye için de bağlantısallığın yönetilmesinde iş birliği ve koordinasyonun sağlanması açısından TDT bir platform ve zaten bütün bölgesel açılım, bölgeselleşme çabaları bir çeşitlendirme aracı. Fakat Ankara, TDT bölgeselleşmesinde bugün ve bir gün daha dayanışmacı bir zeminin oluşmasını da umuyor. Bu farklılık, Ankara’nın hep suçlandığı üzere büyük ağabeylik hevesinden filan kaynaklanmıyor. Ankara -eğer o........
