İşsizlik düştü ama ekonomi aşırı ısındı mı?

Türkiye’de resmî işsizlik oranının yüzde 7,6’ya gerilemesi sosyal açıdan olumlu görünmekle birlikte, işsizlik oranı enflasyonu hızlandırmayan düzeyin—NAIRU’nun—belirgin biçimde altına inmiş olabilir. Bu durumda ekonomi, mevcut üretim ve verimlilik kapasitesinin üzerinde çalışmaktadır. Ortaya çıkan enflasyonist açık, bir taraftan dezenflasyonu zorlaştırırken diğer taraftan ithalatı ve cari açığı büyütmektedir.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Haziran 2026 verileri, işgücü piyasasında ilk bakışta oldukça olumlu bir tablo ortaya koymaktadır. Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,5 puan azalarak yüzde 7,6’ya gerilemiştir. İşsiz sayısı 168 bin kişi azalarak 2 milyon 688 bine inerken istihdam edilenlerin sayısı 227 bin kişilik artışla 32 milyon 733 bine yükselmiştir. Genç nüfustaki işsizlik oranı da 1,8 puanlık düşüşle yüzde 12,8 olarak gerçekleşmiştir.

İşsizliğin azalması kuşkusuz sosyal ve ekonomik bakımdan olumlu bir gelişmedir. Bununla birlikte, iktisat teorisi bize işsizlik oranındaki her düşüşün ekonominin genel dengeleri açısından mutlaka olumlu sayılamayacağını söyler. İşsizlik, ekonominin enflasyon yaratmadan sürdürebileceği düzeyin altına inmişse, istihdamdaki artışın karşılığında enflasyon, ithalat ve cari açık üzerinde yeni baskılar ortaya çıkabilir.

İŞSİZLİK NEDEN SIFIRA İNMEZ?

Bir ekonomide bütün üretim faktörleri etkin biçimde kullanılsa bile işsizlik oranı sıfıra düşmez. İş değiştirenler, ilk defa iş arayanlar, geçici olarak çalışmayanlar ve mevcut ücret düzeyinde çalışmayı tercih etmeyenler bulunur. İş arama ve işçi–işveren eşleşmesi de belirli bir zaman gerektirir. Bu nedenlerle tam istihdam durumunda bile sürtünmeli ve iradi bir işsizlik tabanı vardır.

Gelişmekte olan ülkelerde bu tabana yapısal işsizlik de eklenir. İşgücünün eğitim düzeyi, mesleki becerileri veya bölgesel dağılımı firmaların ihtiyaçlarıyla örtüşmeyebilir. Ülkenin sektörel ve teknolojik yapısı değişirken işgücü aynı hızla dönüşemeyebilir. Böyle bir ekonomide genişletici politikalarla toplam talebi artırmak, yapısal nedenlerle işsiz kalan herkese kalıcı ve verimli bir iş sağlamaz.

İşsizliğin fiyat istikrarıyla ilişkisini değerlendirebilmek için bu nedenle yalnızca doğal işsizlik tabanına değil, enflasyonu hızlandırmayan işsizlik oranına, yani NAIRU’ya bakmak gerekir.

NAIRU BİZE NE SÖYLÜYOR?

NAIRU, enflasyon üzerinde hızlandırıcı veya yavaşlatıcı bir baskı oluşturmayan işsizlik oranıdır. Fiilî işsizlik NAIRU’nun üzerindeyse ekonomide atıl kapasite bulunduğu ve talep koşullarının enflasyonu aşağı çektiği düşünülebilir. Fiilî işsizlik NAIRU’nun altına indiğinde ise ekonomide bir enflasyonist açık oluşur.

NAIRU doğrudan gözlemlenebilen bir değişken değildir. Kullanılan dönem, veri seti ve ekonometrik yönteme göre farklı tahminler elde edilebilir. Türkiye........

© YeniBirlik