Müesses nizamın inisiyatif savaşları
ABD ve İsrail seçimleri yapıldı. Trump ve Netanyahu, bekledikleri sonuçları alamadı. Trump, müesses nizamın inlerine sızmayı planlarken sürecin kontrolünü büyük ölçüde kaybetti; muhalif kamuoyunda ise “son iki yılını golf oynayarak geçirmesi” şeklinde ironik yorumlar yapılıyor. Netanyahu da seçim öncesi yüksek beklentilere rağmen istediği zaferi elde edemedi. İkisi de siyasi olarak zayıfladı diyebiliriz.
Trump ve Netanyahu’nun kaybetmesi, kamuoyunda büyük ölçüde İran savaşına bağlandı. Bu yorum, seçmenlerin savaşın maliyeti ve insani bedeli nedeniyle iktidarları cezalandırma refleksine yöneldiği varsayımına dayanıyor. Seçim sonuçları Netanyahu ve Trump’ın objektif olarak kaybettiğini gösterse de, İran savaşı başta olmak üzere diğer savaşların müesses nizama kaybettirdiği söylenebilir mi?
Bu sorunun cevabına temkinli yaklaşmak gerek. Seçim sonuçlarının, müesses nizamı stratejik kayba uğratıp uğratmadığı tartışmaya açıktır. Seçim kayıpları ile jeopolitik kazanımlar arasında her zaman zorunlu bir ilişki yoktur. Kuşkusuz seçimlerin jeopolitik etkileri inkâr edilemez; ancak kısa ve orta vadeli stratejik hesapları değerlendirirken seçimlerin arka planındaki güç dengelerine ve sınırlara bakmak daha açıklayıcıdır. Buradan bakıldığında Trump ve Netanyahu’nun kayıplarının, ABD-İsrail merkezli düzenin stratejik olarak çöktüğü anlamına gelmiyor. Savaşın maliyeti ve iç muhalefetin yönetilmesi her iki ülke için de kimi yükler oluştursa da sistemik bir krize dönüşmeyebilir; sadece karar alıcıların manevra alanını fiilen daraltabilir.
ABD ve İsrail’in kısa ve orta vadeli stratejik hedeflere yaklaştıran jeopolitik konumlanma asıl odaklanılması gereken şeydir. Avrupa’da güvenlik kaygısının artması, Latin Amerika’ya yönelik caydırıcı mesajların verilmesi, Rusya ve İran’ın bölgesel hareket kabiliyetlerinin daralması, Kafkasya’da genişleme ve Çin’e yönelik sert sinyallerin iletilmesi bu konumlanmanın bir sonucu olsa gerek. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın Mekke mutabakatı çerçevesinde konumlandırılması ise bölgesel yük paylaşımının bir parçası olarak........
