İran ile ABD-İsrâil arasındaki ateşkes nihâyet kısmen de olsa öngörülebilir bir hâle geldi. Trump’ın verdiği, günden güne 180 derece değişen beyânatlardan sonra, İran tarafı da gelişmeleri, daha ihtiyatlı bir seviyede de olsa tasdik eden bir cevap ortaya koydu. Hâsılı, ilk defâ ciddîye alınabilecek bir eşikte olduğumuz anlaşılıyor.

Çeşitli yazılarımda, 40 Gün Savaşı’nı fiilen ABD’nin her şekilde kaybetmiş olduğunu, İran tarafının ise kazandığını ifâde etmiştim. Evet, buna gâlibiyet-mağlûbiyet ekseninde bakılamayacağını; vaziyetin daha çok bir kilitlenme hâli olduğunu iddia edenler de var. Bir nokta-i nazardan çok da haksız sayılmazlar. Ama savaşın sâikleri, hedefleri ve kuvvet oranları dikkate alındığında kilitlenmenin arkasında ABD-nin ağır mağlûbiyeti de berrak bir şekilde görülebilir. Savaşın başında ortaya koyduğu sâik ve hedeflerden hiçbirisini tutturamadıkları âşikâr. İran’daki rejimi devirip İran halkını “özgürleştirmek” masalı ortada kaldı. Aksine, İran halkı, muhaliflerin kâhir ekseriyeti dâhil, rejimi etrâfında kenetlendiler. Sâniyen, İran’ın nükleer programını yok edeceklerdi; bunu da beceremediler. Sâlisen, İran’ın balistik füze kapasitesini yok edeceklerdi; olmadı. Bunlara mukâbil, ABD’nin Körfez’deki askerî mevcûdatı ağır bir kayıp verdi. Dahası, o coğrafyada kurmuş olduğu kültürel hegemonik yapı çöktü. Nihâyet, Hürmüz’ün kapanması ve gûya ABD’nin tatbik ettiği abluka dünyâ ekonomisini sıkıntıya soktu. O kadar ki, artan akaryakıt fiyatları ABD halkının cebine sirâyet etti. Kasım seçimlerinde kendisini zor bir imtihânın beklediği Trump hakkındaki müspet kanaatlere sâhip olan kesimlerden de homurdanmalar yükselmeye başladı.

İsrâil’in yaşadığı tahribâtı tam olarak bilemiyoruz. Ama hâlâ devâm ettirilen haber karatması vaziyetin çok ağır olduğunu düşündürüyor. Daha mühim bir netice ise, İsrâil’in ABD olmadan İran ile savaşamayacağı, eğer bunda ısrar ederse çok ağır neticelerle karşılaşacağının anlaşılmış olmasıdır. Nitekim Netanyahu, Trump’ı savaş çizgisinde tutmak için çok gayret sarf etti. (Bu arada kiltilemeyi bir fırsata çevirerek Lübnan’daki saldırılarını arttırmayı da bildi). Ama, bıçak........

© Yeni Şafak