1985 yılında dünyanın ekonomik ufkuna bakan herkes aynı soruyu soruyordu:

JAPONYA AMERİKA’YI GEÇECEK Mİ?

Bugün dönüp bakınca bu soru abartılı gelebilir. Ama dönemin psikolojisini anlamak için rakamlara bakmak yeterli.

Toyota, Sony, Hitachi, Toshiba… Japon sanayisi dünyayı adeta istila ediyordu. Amerikan otomotiv sektörü verimsizlikle boğuşurken Toyota üretim disiplininin sembolü olmuştu. Amerikan elektronik devleri tökezlerken Japon markaları küresel kalite standardını yeniden tanımlıyordu.

1985’te Amerika hâlâ büyüktü. IBM, Exxon ve General Electric gibi devler Japon rakiplerinden daha değerliydi. İlk üç büyük Amerikan şirketinin toplam piyasa değeri Japonya’nın ilk üç şirketinin yaklaşık iki katıydı.

Ama mesele yalnızca o günün rakamları değildi; gidişat korkutuyordu. Çünkü yalnızca dört yıl sonra, 1989’a gelindiğinde psikoloji tamamen değişmişti. Dünyanın en değerli şirketleri listesinde Amerikan sanayi devlerinden çok Japon finans kurumları görünüyordu. Industrial Bank of Japan, Sumitomo Bank, Fuji Bank, Dai-Ichi Kangyo…

O günün dünyasında artık soru “Japonya güçlü mü?” değil, “Japonya Amerika’yı geçiyor mu?” olmuştu. Bugün bunun ölçeğini anlamak için tek bir kıyas yeterli. Tek başına Nvidia’nın piyasa değeri yaklaşık 5 trilyon dolar seviyesinde.

Toyota, Mitsubishi UFJ, SoftBank, Tokyo Electron, Sumitomo Mitsui, Fast Retailing, Sony, Hitachi, Mitsubishi Corp ve Japonya’nın diğer kurumsal devlerini topladığınızda ortaya çıkan toplam değer yaklaşık 1.8 trilyon dolar seviyesinde kalıyor.

Tek başına Nvidia, Japonya’nın en büyük 10 halka açık şirketinin toplamından yaklaşık 3 kat daha değerli. Peki o dönem ne oldu?

PLAZA MÜDAHALESİ

1985’te Plaza Anlaşması imzalandı. Amerika’nın temel şikâyeti açıktı: Japonya ihracatla büyüyor, Amerika ise ağır ticaret açığı veriyordu. Çözüm olarak doların zayıflatılması,........

© Yeni Şafak