Haçlı seferlerinin başında Müslüman devlet adamlarının, Haçlıların niyetini tam olarak fark edemedikleri anlaşılmaktadır. Zira görünen manzara şudur: Haçlılar, kendi aralarındaki güç çatışmalarına rağmen bir şekilde birleşmeyi başarıp Kudüs ve çevresini kalıcı olarak işgal edip Anadolu’dan Müslüman Türkleri atma ve ekonomik menfaat elde etme hedefine odaklanmışlardır. Müslüman devlet adamları ise kendi aralarındaki güç kavgalarından, Haçlılarla mücadele etmeye fırsat bulamamıştır. Bu duruma dair bazı misaller verelim.

Selçuklu hükümdarı Tutuş’un oğlu Rıdvan, babasının ölümünden sonra kendisini Halep Meliki ilan eder. Haçlıların, güçlü bir şekilde bölgeye yerleştiğini görünce Haçlıların Antakya Naibi Tankred'in yanında yer alır, Haçlılarla mücadele eden ve kendisi gibi Müslüman Türk komutanlar olan Musul Valisi Çökürmüş ve Artukoğlu Sökmen’e karşı savaşır. Ayrıca o dönemde Haçlılarla iyi ilişkiler kurmaya çalışan Şiî Fâtımîlerle arasını iyi tutmaya çalışır, Haçlılarla mücadele eden Sünnî devletlerden uzaklaşarak kısa bir süreliğine de olsa Fatimi Halifesi el-Müsta’li adına hutbe okutur. Ancak Haçlıların niyetinin tüm bölgeyi ele geçirmek olduğunu anlayınca onlarla mücadeleye girer ve diğer Müslüman devletlerden yardım ister (Aydın Usta, Çıkarların Gölgesinde Haçlı Seferleri, s. 93-98).

Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar, iktidara gelince Musul'un idaresini, Berkyaruk’u destekleyen Çökürmüş'ten alarak kendi adamı Çavlı'ya vermek ister. Çavlı, Musul yakınlarında Çökürmüş ile savaşarak onu yener. Artukoğlu İlgazi'nin emrindeki Türkmenlerle birlikte Halep Meliki Rıdvan’ın da desteğini alan Çavlı, Haçlılarla savaşmak yerine Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan ile savaşır ve onu yener. Geçen haftaki yazımızda zikredildiği üzere, zekice taktiklerle Haçlıları üç defa mağlup eden I. Kılıç Arslan, bir Selçuklu komutanı tarafından yenilir. Ne hazindir ki Haçlıların yapamadığını bir başka Selçuklu komutanı yapmıştır. Haçlılara kök söktüren I. Kılıç Arslan, bu savaştan kaçarken girdiği Habur nehrinde zırhının ağırlığı sebebiyle boğulmuştur (Usta, s. 99-100).

Çavlı’nın sudan bahanelerle Artukoğlu İlgazi’yi tutuklatmasının ardından Halep Meliki Rıdvan da Çavlı’dan ayrılır. Böylece bu üçlü ittifak bozulur. Sonrasında Büyük Selçuklu Devleti’nin Musul valisi olan........

© Yeni Şafak