Bir medeniyet nasıl yıkılır?

Savaşlarla mı, ekonomik krizlerle mi, işgallerle mi? Tarih bize gösteriyor ki bunların hiçbiri tek başına bir medeniyeti ortadan kaldırmaya yetmez. Asıl yıkım, o medeniyet kendi hafızasını kaybettiğinde başlar. Çünkü hafıza, geçmişin depolandığı bir arşiv değil; kimliğin kurulduğu zemindir. İnsan hafızasıyla kendisi olur; toplum ise hafızasıyla millet olur.

Platon, bilgiyi “hatırlama” olarak tanımlar. Ona göre insan hakikati yeniden keşfetmez; unuttuğunu yeniden hatırlar. Aristoteles ise hafızayı zaman bilinciyle ilişkilendirir ve geçmişi “geçmiş” olarak kavrayabilmenin insanı diğer canlılardan ayıran en önemli özelliklerden biri olduğunu söyler. Henri Bergson’a göre ise geçmiş hiçbir zaman gerçekten geride kalmaz; her an bugünün içinde yaşamaya devam eder ve geleceği biçimlendirir. Paul Ricoeur ise hafızayı ahlaki bir sorumluluk olarak görür. Ona göre unutmak doğal olabilir; fakat unutturmak bilinçli bir tercihtir.

Bu düşünceler birey kadar toplumlar için de geçerlidir.

Milletlerin de........

© Yeni Birlik