Yıldırım Koç yazdı…

KADRO Dergisi 1932 Ocak -1935 Ocak döneminde Yakup Kadri (Karaosmanoğlu), Şevket Süreyya (Aydemir), Vedat Nedim (Tör), İsmail Hüsrev (Tökin), Burhan Asaf (Belge) ve Mehmet Şevki (Yazman) tarafından yayımlandı.

KADRO hareketi değerlendirilirken gözden kaçırılmaması gereken önemli bir nokta, Şevket Süreyya’nın bu süreçteki belirleyici rolüdür. Şevket Süreyya, bilgi birikimi ve yaşadığı deneyimler ışığında Türkiye için bir sosyalizme geçiş modeli öngörüyordu. Önerilen, kapitalizmin ve sosyalizmin dışında üçüncü bir yol değil, sosyalizme geçişte sömürge ve yarı-sömürgelerin mücadelesine öncelik veren, bağımsızlıkçı, milliyetçi ve demokratik bir çizgiydi.

Diğer bir deyişle, Şevket Süreyya Aydemir, eski TKP kadrolarının ve günümüzde de aynı anlayışı benimseyenlerin ileri sürdüğü gibi bir “dönek” değildi; tam tersine, Komintern’in 1920 yılı Temmuz-Ağustos aylarında toplanan ikinci kongresinde tartışılan ve sosyalizme geçişte Sovyetler Birliği’nin dayattığı mandacı politikalardan farklı öneriler savunan, son derece yetenekli bir kişiydi. Sovyetler Birliği’nin mandası olmayı kabul eden bazı eski TKP’lilerin Şevket Süreyya Aydemir’e saldırıları da gayet normal bir tepkidir.

Şevket Süreyya Aydemir’e göre, işçi sınıfının çok zayıf olduğu ve yoksul köylülüğün toprak ağalarına karşı bir mücadelesinin bulunmadığı koşullarda, Mustafa Kemal Paşa’nın gücü ve itibarı sayesinde ve etkili ve kapsamlı bir devletçilik uygulamasıyla, sınıf çatışmalarına yol açmadan, bağımsızlıkçı, milliyetçi ve demokratik bir sosyalizm “yukarıdan aşağıya” kurulabilirdi, “imtiyazsız sınıfsız bir toplum” yaratılabilirdi.

Bu proje, Mustafa Kemal Paşa’nın bağımsızlıkçı, milliyetçi, halkçı, cumhuriyetçi, laik, devletçi ve devrimci (inkılâpçı) modeliyle büyük ölçüde örtüşüyordu. Diğer bir deyişle, KADRO hareketi, yalnızca Mustafa Kemal Paşa’nın amaçlarına hizmet etmesi için talimatla geliştirilmiş bir girişim değildi. Stratejilerin artık tam olarak örtüşmediği durumda da KADRO’nun yayın hayatına son verildi.

Bu olguyu dikkate almadan KADRO’yu yalnızca Mustafa Kemal Paşa’nın bazı projeleri toplumun önder kesimine kabul ettirmesinin araçlarından biri olarak değerlendirenler, KADRO’nun yayın hayatının sona erdirilmesini yorumlamakta zorluk çekebilir.

Şevket Süreyya ve KADRO çok kapsamlı bir devletleştirme önerirken ve........

© Veryansın TV