Kırım denildiğinde akla ilk olarak Kırım Tatarları gelir. Çünkü Kırım, tarih boyunca bir Türk yurdu olmuştur. Millî hafızamız da tarihimiz de bunu hiçbir zaman unutmadı.

Ancak bu yazıda, 20. yüzyılın 20’li yıllarında, Bolşevik Devrimi sonrasında Kırım üzerine inşa edilmek istenen farklı bir projeden söz etmek istiyorum.

Yeni dünya düzeni üzerine kurgulanan savaşlar zinciri ve yaşanan gelişmeler, tarihin arka planındaki hadiseleri yeniden okumamız gerektiğini gösteriyor. Rusya-Ukrayna savaşı üzerine eski belgeleri incelerken, Kırım üzerinde hayata geçirilmek istenen bu projenin, bugün yaşanan gelişmelerin gölgesinde yeniden anlam kazandığını düşünüyorum.

Kırım’da Yahudi özerk oblast fikri

Bolşeviklerin Ekim Devrimi’ne destek veren Yahudi çevreler, yeni tarım bölgeleri ve kendilerine vadedilen özerk oblast beklentisi içerisindeydi.

Bu fikrin en önemli mimarı ise Amerika’da yaşayan ünlü siyonist “Joint” yardım kuruluşunun yöneticisi ve iş insanı James H. Rosenberg’di.

Rosenberg’in hedefi açıktı. Yeni kurulan Sovyetler Birliği içerisinde Yahudiler için özerk oblast kurulmasını istiyor, bunun nerede olması gerektiği konusunda da net bir tercih ortaya koyuyordu.

1924-1928 yılları arasında Ukrayna ve Belarus’taki Yahudi köylülerinin tarım faaliyetlerinde bulunmaları amacıyla Kırım’a göç ettirilmesi planlandı.

Rosenberg Moskova’ya geldi. Dönemin Bolşevik yöneticileriyle tek tek görüştü. Üstelik bu projeye ciddi mali kaynak ayıran yalnızca Rosenberg değildi. Amerika ve Fransa’daki Yahudi iş insanları da projeye önemli miktarda finansman sağlamaya hazırdı.

Bu girişimler Sovyet yönetiminde karşılık buldu. Molotov, Troçki, Kalinin, Kamenev ve Buharin gibi dönemin en etkili isimleri de projeyi destekleyenler arasındaydı.

Bunun üzerine Kırım’a parça parça göçler başladı.

Fakat bu gelişmeler karşısında Kırım Tatarlarının itirazları da yükselmeye başladı.

O dönemde Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin başında bulunan Veli İbrahimov, Moskova’ya giderek bu projeden vazgeçilmesini ısrarla talep etti. Art arda gönderdiği raporlar ve şikâyet dilekçeleriyle göç sürecinin durdurulmasını istedi.

Projeyi savunanlar ise tarım alanlarında çalışacak nüfusa ihtiyaç bulunduğunu, ayrıca Yahudi iş insanlarının o günün şartlarında yaklaşık 30 milyon dolarlık yatırım yapmayı taahhüt ettiklerini dile getiriyordu.

Veli İbrahimov buna karşılık Tatar cemiyetlerini organize etmeye çalıştı. Bu topraklarda tarım faaliyetlerini Kırım Tatarlarının da başarıyla yürütebileceğini göstermeye gayret etti.

Ancak bütün bu çabalarının sonunda “halklar arasında nifak çıkarmak”........

© Türkiye