Ağustos ayında yapay zekânın balon mu yoksa gerçek mi olduğunu ve Türkiye’nin bu büyük dönüşümün neresinde bulunduğunu irdelemeye çalışmıştık. Bu ve gelecek yazımızda konuyu finans tarihi ve literatürü çerçevesinde özü itibarıyla değerlendirelim...

Ünlü iktisatçı John Kenneth Galbraith, 1990 yılında yayınladığı, Türkçeye “Finansal Coşkunun Kısa Tarihi” adıyla çevrilen “A Short History of Financial Euphoria” adlı kitabında son üç yüz yılın büyük finansal çılgınlıklarını inceleyerek piyasalarda balonların nasıl oluştuğu ve bu balonların patlamasıyla yaşanan büyük yıkımları anlatmıştır. 17. yüzyıl Hollanda’sındaki lale çılgınlığından 1720’de yaşanan South Sea Bubble’a, 1926’daki Florida Gayrimenkul Patlamasına, 1929’daki “Büyük Buhran” dönemine kadar uzanan bu tarihsel yolculukta Galbraith’in ulaştığı sonuçlar gayet nettir:

1. Spekülatif balon (coşku) ve arkasından gelen finansal yıkımlar sistem içinde her zaman bir tehdit olarak varlığını devam ettirir.

2. Daha fazla yasal düzenleme ve denetim veya piyasa bilgisi kişilerin bir sonraki spekülatif coşkuya kapılmalarına engel olamayabilir.

3. Kısa vadede balonlara karşı yapılan uyarılar, bu dalgaya kapılanlar tarafından kıskançlık, çekememezlik, çağ dışı kalma gibi bahanelerle dikkate alınmaz.

4. Finansal araçlar değişir, yatırım yapılan varlıklar değişir, teknoloji değişir; fakat insan davranışı pek değişmez. İnsanlar doğaları gereği kendi çıkarlarına hizmet eden durumları doğru ve gerçek olarak değerlendirmeyi tercih ederler.

5. Yüzyıllar boyu........

© Türkiye