Türkiye’nin Çevre Yükümlülükleri ve COP 31
Türkiye’nin Çevre Yükümlülükleri ve COP 31
Küresel ısınmayla beraber hava, su, gıda kaynaklı sorunlar, insanlığın geleceği için büyük riskler oluşturmaktadır. 1970’lerde BM bünyesindeki müzakerelerle kurumsallaşmalar başlamış, 1990’larda önemli sözleşmeler imzalanmıştır: İklim değişikliğine karşı havanın kirlenmesini yavaşlatmak ve durdurmak üzere İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi ve, Biyolojik Çeşitliliği Koruma Sözleşmesi. Her ülkenin farklı sorunları olmakla beraber daha çok sanayileşmenin yol açtığı kirlilik, plansız şehirleşme ve tarım alanlarının tahribatı, sorunların temelini oluşturmaktadır. BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında COP (Conference of Parties: Taraflar Konferansı) ilk defa 1995’de toplanmıştır. COP 31 ise 9-20 Kasım’da Antalya’da toplanmaktadır.
1995’den günümüze, dünyanın beş farklı bölgesine ait ülklerde, gönüllülük esası ve COP komitesinin uygun bulmasıyla 30 konferansa Almanya 3, Fas 2, Arjantin 2, Polonya 3 defa olmak üzere İsviçre, Japonya, Arjantin, Hollanda, Hindistan, İtalya, Kanada, Kenya, Endonezya, Danimarka, Meksika, Güney Afrika, Katar, Peru, Fransa, Fiji ve İspanya ev sahipliği yapmıştır. Türkiye’nin COP 31’e ev sahipliği dikkate alındığında, alana katkısı açısından biraz geç kalmıştır. COP 31 kapsamındaki değerlendirmeler sürecinde asıl sorunlar yerine ev sahipliğiyle övünerek sorunların gözden kaçırılmaması için bunların bilinmesi gerek. NATO zirvesi sürecinde asıl sorunlar yerine düzenli sıralamayla belirlenen ev sahipliğinin önemi konusunda gereğinden fazla yorumlar yapıldı. Halbuki bu zirve Türkiye’den sonraki Arnavutluk’ta yapılacaktır. Bu durum Arnavutluk’a ilave bir önem kazandırmaz. Buna karşın COP 31 müzakerelerinde/yorumlarında/değerlendirmelerde dünyanın ve Türkiye’nin durumuna, sorunlara, çözümlere odaklanmak çok daha acil, anlamlı ve gereklidir.
Havayı kirleterek dünyayı yaşanmaz hale getiren karbon ve türevlerinin uzaya salınımının öncelikle kontrol altına alınması, program dahilinde azaltılması, COP toplantılarının temel gündemini oluşturmaktadır. Önceki COP toplantılarında imzalanan 1997 Kyoto Protokolü ve 2015 Paris Çevre Mutabakatı bu konuda somut kıstaslar getirmiş olup Türkiye de önde gelen mutabakatlara taraftır. Bununla beraber COP 26’da imzalanan termik santrallerinin kısıtlanarak program dahilinde sonlandırılması sözleşmesine Türkiye maalesef katılmamıştır. Bu tarihten sonra da yeni termik santrallerinin kurulmasını programlayan ender ülkelerdendir. En fazla havayı kirleten, enerji fakiri Çin dahi ileri adımlar atarak yenilenebilir enerjiye daha fazla ağırlık verdiği halde Türkiye’nin birçok alternatifi dikkate almaması,........
