İran’da Hamaney Sonrasına Hazırlık Çekişmeleri

İran’da binlerce kişinin öldüğü kanlı protestolar ülkesel, bölgesel ve küresel faktörlere dayanmaktadır. İran-İsrail savaşçılık oyunlarının, “bu gece kesin vuracak” masallarının bir sahnesi daha kapanmış gibi. Sorun gerçek savaş çıkmaması değil, fakat iki ülkenin birbirlerini yok etme heyecanını her fırsatta dünyaya servis etme ihtiyacı.

Mollalar ve yandaşları karun gibi zenginleşirken halkın yoksulluğu, isyan için verimli bir zemin oluşturmuştur. Fakat İran’ın yaptırımlarla beslenen düzeninin oturduğu toplumsal, idari ve ekonomik gerçeklerini de görmek lazım. Bu gerçekler aynı zamanda başta ABD/İsrail olmak üzere küresel aktörler açısından da anlamlı, hatta gereklidir. Ocak 2026 itibariyle yaşananların İran devlet sisteminden kaynaklanan sebepleri yanında, ayaklanmaların sinir sistemine sızmış olan İsrail ve ABD-Rusya-Çin boyutları söz konusudur.

Enerji kaynakları bakımından dünyanın önde gelenlerinden İran, tıpkı Venezuela gibi üretimde, pazarlamada ABD yaptırımları yüzünden sorunludur. Hugo Chavez’in 2007’de aldığı tedbirler ABD petrol şirketlerinin Venezuela’dan ayrılmasına yol açtı. Maduro da ABD şirketlerini uzak tuttu, sonunu getirdi. Tıpkı İran’da başbakan Musaddık’ın ABD-İngiliz şirketlerini kovmasından sonra azledilmesi, idam cezasına çarptırılması, ölünceye kadar ev hapsinde tutulması gibi. Humeyni devrimine yol açan bir “tıpkı” daha var: Musaddık bertaraf edildikten sonra petrolleri tekrar ABD’nin kontrolüne geçmişti. Ancak son İran Şahı, artan fiyatlardan daha fazla pay hevesiyle 1973’de başlayan millileştirme politikaları, kendi sonunu getiren Humeyni devriminin yolunu açmıştı.

Hemen her İran-İsrail/ABD savaşçılık oyununda Humeyni rejimi masaya yatırıldığı halde, bu devrimdeki 1973 millileştirilmesinden dolayı Şah’ın defterinin dürülmesi, belki de Siyonist propaganda gereği kasten gözardı edilmektedir. Protestoların arkasında son Şahın oğlu olduğu lafları, bir yerlerin fantazisi olabilir. Çünkü toplumda Şah’ın etkisi son derece düşük. Çok daha önemli olan ise küresel Siyonistlerin molla rejimine bir şekilde verdikleri destektir. İran’daki çarpık rejimin İsrail’in genişlemesindeki dolaylı katkılarını, çapraz politikaların beslediği Siyonist saldırganlığındaki payını görmemek kasıt değilse büyük cehalettir. Pehlevi sülalesinden “ekmek” çıkmayacağını gören Trump, onlarla görüşmeyi kabul etmemiştir.

Trump açısından Venezuela petrolleri, sadece arka bahçesindeki zenginliği sahiplenme değil fakat yükselen Çin’in ucuz enerjiye ulaşmasını engelleme konusudur. Aynı şekilde İran da petrolünü üretimden pazarlamaya Çin’e bırakmıştır. Protestoları günü gününe takip ederken aynı zamanda Çin’in........

© Turkish Forum