TSK’nın Cumhurbaşkanı’na verdiği muhtıra 12 Mart 1971 günü Türkiye radyolarının saat 13.00 bülteninde ilk haber olarak okunmuştu.

Muhtıraya varan süreçte neler oldu?

* Siyasal Olaylar ve Gerginlikler 

-12 Ekim 1969 genel seçimleri sonucunda Adalet Partisi 256 , CHP 143 milletvekili çıkardı. AP Hükümeti 263 kabul oyu ile güvenoyunu sağlar.

-14 Şubat 1970 tarihinde bütçe oylaması sırasında 41 AP’li aleyhte oy kullanınca bütçe 214’e karşı 224 oyla reddedilir.

– Bunun üzerine Demirel hükümeti istifa etti. Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay istifayı kabul etti ve hükümeti kurma görevini gene Süleyman Demirel’e verir.

– Seçimlerden sonra üniversitelerde işgal ve boykotlar, iş yerlerinde grevler, yürüyüşler devam ediyordu. Aralık ayının ortasında İstanbul’da bir öğrenci öldürülüür.

– Demirel yeni kabinesini kurdu ve 15 Mart 1970’de güvenoyunu alır.

– Öğrenci olayları sürmektedir.

– Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur hükümet başkanına yolladığı mektupta “Aşırı sağ silahlanmaktadır. Teşkilatlanması tamamlandığı gün memleket için büyük tehlike olacaktır.” denilmektedir.

– AP ve CHP’nin işbirliğiyle 1970 yılında 274 sayılı İş  Kanunu ile 275 sayılı Sendikalar Kanununda değişiklik yapılır. 

-Sendikal hakları geriye götüren bu yasal düzenlemelere karşı DİSK 15-16 Haziran 1970’de büyük işçi  eylemleri başlatır  eylemlere 75.000 dolayında işçi katılır. 

 – Eylemler sürecinde  biri polis üç kişi ölür.

– Büyüyen olaylar karşısında Bakanlar Kurulu tarafından 60 günlük  sıkıyönetim ilan edilir..

-Sıkıyönetim 16 Eylül 1970’de sona erdi.

* Muhtıra ve sonrası süreçte neler oldu?

-Sıkıyönetimin bitişiyle gene olaylar başlar.

– 1 Kasım 1970’de Meclis ve Senato başkanlıkları için iki büyük parti anlaşamadı. Uzun turlar sonucu başkanlar seçilebilir. 

– Genelkurmay Başkanı Tağmaç 10 Mart’ta genişletilmiş komuta konseyini toplantıya çağırır.

-Ertesi gün Tağmaç, Cumhurbaşkanı ile görüşür.

* 12 Mart günü Türkiye radyoları saat 13.00 bülteninde ilk haber olarak muhtıra okunur.

Muhtıraya ( *)  göre: Parlamento kapatılmıyor, mevcut anarşik durumu giderecek ve anayasanın öngördüğü reformları Atatürkçü bir görüşle ele alacak, kuvvetli ve inandırıcı bir hükümetin demokratik kurallar içinde kurulması istenir.

 Başbakan Süleyman Demirel istifa eder.

Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, “Başbakan atamak için bir tarafsız parlamenter” aradığını açıkladı. Süleyman Demirel ve İnönü ile görüştü, bu tarafsız başbakanı desteklemelerini ister.

“Tarafsız Başbakan” olarak Nihat Erim’in adı 19 Mart’ta ortaya çıktı. Komutanlar Erim’i istediler.

Nihat Erim CHP’den istifa etti. Nihat Erim 26 Mart 1971 de kabinesini kurur.

*12 Mart 1971 Askeri Muhtırasından bu yana geçen 55 yıl sonra sorular: 

1-Siyasi partilerin iç işleyişi ne denli demokratik? 

2- Antidemokratik iç işleyişi olan Meclisteki partilerin ülkeye demokrasiyi yaşatması mümkün mü?

2- Türk demokrasisi 55 yılda ne denli gelişti?

 1- Meclis ve hükumet, süregelen tutum, görüş ve icraatlarıyla yurdumuzu anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluklar içine sokmuş, Atatürk’ün bize hedef verdiği uygarlık seviyesine ulaşmak ümidini kamuoyunda yitirmiş ve anayasanın öngördüğü reformları tahakkuk ettirememiş olup, Türkiye Cumhuriyetinin geleceği ağır bir tehlike içine düşürülmüştür. 

2- Türk milletinin ve sinesinden çıkan Silahlı Kuvvetlerinin bu vahim ortam hakkında duyduğu üzüntü ve ümitsizliğini giderecek çarelerin, partiler üstü bir anlayışla meclislerimizce değerlendirilerek mevcut anarşik durumu giderecek anayasanın öngördüğü reformları Atatürkçü bir görüşle ele alacak ve inkılap kanunlarını uygulayacak kuvvetli ve inandırıcı bir hükumetin demokratik kurallar içinde teşkili zaruri görülmektedir. 

3- Bu husus süratle tahakkuk ettirilemediği takdirde, Türk Silahlı Kuvvetleri kanunların kendisine vermiş olduğu Türkiye Cumhuriyetini korumak ve kollamak görevini yerine getirerek, idareyi doğrudan doğruya üzerine almaya kararlıdır. Bilgilerinize

( BU YAZI DERLEMEDİR)

© Turkish Forum