menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Prof. Dr. Barış Doster: Atatürk ve Jön Türk Devrimi…

35 0
08.11.2026

Prof. Dr. Barış Doster

Gazi Mustafa Kemal Atatürk; diğer nitelikleri, diğer özellikleri yanında, Osmanlı modernleşmesinin, özelde de Osmanlı askeri modernleşmesinin ürünü olan, çok seçkin bir aydındır. Kendisini çok iyi yetiştirmiş, ilgi alanlarının, entelektüel meraklarının enginliğiyle, zenginliğiyle, çeşitliliğiyle dikkat çeken bir aydındır. Bu vasıfları, büyük önderi, diğer sıfatları yanında, bir düşünür yapacak kadar güçlüdür. 57 yıllık ömründe, sayfa kenarlarına notlar alarak, yorumlar yazarak okuduğu kitapların (bilinen ve bulunabilen 4 bin cilt kitabı Anıtkabir Derneği basmıştır, 24 cilt halinde, internete yüklemiştir, erişime açıktır) konu yelpazesi, Atatürk’ün entelektüel derinliğini ve donanımını gösterir.

Atatürk; Namık Kemal’den Tevfik Fikret’e, Ziya Paşa’dan Ali Suavi’ye dek, yaşadığı dönemin ve öncesinin düşünürlerini, düşüncelerini iyi bilen, o fikirlerden etkilenen bir kuşağın mensubudur. Fransız Devrimi’nden etkilenmiştir. Alman filozoflarını iyi öğrenmiştir. Rusya’daki, İran’daki gelişmeleri yakından takip etmiştir.

Mektebi Harbiye’de genç bir öğrenciyken, Devlet-i Aliyye’nin geleceği üzerine kafa yormaktadır, pek çok arkadaşıyla birlikte. Fakat diğer arkadaşlarından farkı gerçekçiliğidir, acımasız gerçekçiliğidir. Osmanlı Devleti’nin parçalanacağını, dağılacağını, tasfiye olacağını daha o günden, genç bir subay adayı olarak görmüştür. Buna göre hazırlık yapılması, bu acı gerçeğin kabullenilmesi gerektiğini belirtmiştir. Daha küçük bir yüzölçümüne sahip, nüfusu azalmış, lakin daha türdeş hale gelmiş bir devlet kurmanın........

© Tanyeri Haber