menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

“YAZI”: Cumhuriyetçilerle karşıtların romanı

56 0
29.05.2026

Öğretmen Afet İnan Musiki Muallim Okulunda günlük yurt bilgisi dersinden çıkıyor, olanca öfkesiyle soluğu manevi babası Mustafa Kemal’in yanında alıyor.

O gün sınıfta öğrencilerine belediye başkanlığı seçim denemesi yaptırıyor. Seçimi bir kız öğrenci kazanıyor. Erkek öğrenciler itiraz ediyor:   

“Hocam bu seçim geçersizdir çünkü, kadınların seçme ve seçilme hakkı yoktur”.

Afet İnan rencide edilmiş halde, olayı alı al, moru mor anlatırken, Mustafa Kemal gayet sakin:

 “Diğer ülkelerde kadınlara verilen siyasi haklarla ilgili hemen bir çalışma yap ve bana getir”. (Nüket Aşkın, YAZI, s.277).

Ocak 1930, Çankaya Köşkü’nde pek çok kararın alındığı o akşam yemeğinin konusu kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınması. Yemekte konuyu bilen devlet adamları ve hukuk hocaları ile birlikte Belediye Yasası’nda değişiklik ele alınıyor. Üç ay sonra kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı, Aralık 1934’te de genel seçimlerde seçme ve seçilme hakkı tanınıyor.

Bir sınıftaki itiraz bir devrimin kapısını açıyor, Mustafa Kemal’i de anlatan bir anektod.

Mazar Müfit’teki not

Ama, hep öyle değil, örneğin Harf Devrimi.

Daha Ağustos 1919’da Erzurum Kongresi sırasında en yakın arkadaşlarından Mazhar Müfit’e (Kansu) “neler yapacağına” ilişkin verdiği notta iki büyük hedef üzerinde duruyor:

-Cumhuriyet’in ilanı,

-Harf Devrimi.

Kısa süre önce Nüket Aşkın tarafından kaleme alınan bir kitap yayınlanıyor, “YAZI” başlığı ile. Roman tadında ve fakat çok iyi incelenmiş belgeler ışığında yazılan kitap Harf Devrimi’ni anlatıyor.

Bir nefeste, hele de bugünlerde ibretle okuduğum kitap Harf Devrimi’nin........

© T24