Democracy in the World (Dünyada Demokrasi) başlığıyla 10 yıldan beri yayınlanmakta olan önemli yayının yeni edisyonu önceki gün, Democracy in the World 2025 başlığıyla yayınlandı. Çok çarpıcı verilerle dolu bir yayın bu. Hele demokrasinin önemine ve geleceğine inanmış biriyseniz sarsılmamanız olanaksız bu yayını gözden geçirirken. Başta ABD olmak üzere demokrasinin beşiği sayılan ülkelerde ortaya çıkan tablo özellikle dudak ısırtıcı.

En çarpıcı veriyle başlayayım bu karanlık tabloyu anlatmaya. Democracy in The World 2025 raporuna göre Batı Avrupa’da ve Kuzey Amerika’da yaşamakta olan insanların yararlanmakta olduğu demokrasi düzeyi son 50 yılın ortalamasının altına inmiş durumda. ABD’de Trump sayesinde halen yaşanmakta olan otoriterleşme tırmanışı ABD’nin 50 yıldan beri ilk kez “liberal demokrasi” olmaktan çıktığını gösteriyor. 

Dünyada Demokrasi 2025 raporuna göre halen 92 ülkede liberal Demokrasinin yerini Otokrasiye bırakmış olduğu görülüyor ve dünya nüfusunun %74’ünün, yani 6 milyar insanın Otokratik rejimlerde yaşamaya zorlandığı belirtiliyor. Rapora göre şimdi gelinen noktada dünya nüfusunun yalnızca %7’sinin, demokratik rejimlerde yaşama olanağına sahip bulunduğu anlaşılıyor.

İfade özgürlüğünün de dünyadaki otoriterleşme dalgasının kurbanı olduğu ve 2025 yılında bu dalgaya kapılan 44 ülkede ifade özgürlüğünün kalmadığı anlaşılıyor.

Dünya nüfusun ortalaması alındığında halkın demokrasiden yararlanma oranının 2025 yılında 1978’deki düzeyine gerilediği görülüyor. Başta ABD olmak üzere daha önce demokrasinin kalesi sayılan ülkelerde son dönemde yaşananlar ise “otokratik rejimlerin üçüncü yükselişi” olarak dikkat çekiyor.

Bütün bu gelişmeler sonucunda şimdi gelinen noktada dünya nüfusunun dörtte üçünün, yani %74’ünün otokrasiyle yönetilen ülkelerde  yaşadığı, ancak %26’sının demokratik rejimlerle yönetilen ülkelerde yaşama şansına sahip olduğu belirtiliyor.

Liberal demokrasi nerede var?

Liberal demokrasinin ayakta kalmayı başardığı ülkeler arasında başı çekenler Danimarka, İsveç, Norveç, İsviçre, Estonya, İrlanda, Kostarika, Finlandiya, Fransa, Belçika. Almanya 15, İngiltere 30, İtalya 37, ABD 51 sırada yer alıyor. Türkiye ise 140 sırada ve bu rejimin nasıl bir yönetim tarzına yol açtığını yaşayarak öğreniyor.

Trump’ın tek adam rejimi

Donald Trump’ın damgasını vurduğu ABD ise 51. sırada yer alıyor ama Trump’ın ABD’de kurduğu otoriter rejimin çok geniş bir alanda etkisini göstererek bütün yetkileri tek bir kişide toplayan başına buyruk bir başkanın oyuncağı haline geldiği görülüyor. Dünyada Demokrasi Raporu, Trump’ın davranış biçiminin ABD tarihinde yeni bir sayfa açtığını vurgulayarak ABD’de bundan sonra yaşanacak gelişmeleri dikkatle izlemek gerektiğini belirtiyor. 

© T24