menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kürtçeyi ana dil yapmak

19 0
01.07.2026

DEM’i ve Kürt haklarını savunanları “Kürtçeyi ana dil yapmak istiyorlar” diye suçlayanlar ne demek istiyor olabilir?

Nerede bir demagoji yani aldatmaca varsa, orada odaktaki terim belirsiz bırakılır. Devletlerin sevmediği, kıyasıya baskı altında tuttuğu bir terim olan “anadili”, bu açıdan tipiktir. Karşımıza dört ayrı imlayla çıkabilir örneğin: anadili, ana dili, anadil, ana dil... Hangisi doğru? Hangisi hangi anlama geliyor?

Aslen iki ayrı kavram söz konusu burada. İlk kavram (anadili ya da ana dili), insanın içinde doğup büyüdüğü toplum çevresinde edindiği dil anlamına geliyor. Buradaki “ana”, bildiğimiz “anne” anlamında. Bebeğin annesinden ve diğer en yakın kişilerden edindiği dil. (Öğrendiği demiyoruz, çünkü öğrenmek birazcık daha ileri bir zihin gerektiriyor.)

İkinci kavram (anadil ya da ana dil) ise, “bir dil ailesinin türemiş olduğu dil” demek oluyor. Hint-Avrupa anadili, Ana Türkçe vb. Başka bir deyişle, “ana dil yapmak” deyip duranların farkında bile olmadıkları bir kavram.

Ama en önemli hata bu değil. Hatanın, daha doğrusu yanıltmacanın esası “yapmak” fiilinde yatıyor: Kürtçe, milyonlarca yurttaşımızın anadilidir ve anadili, yapılabilen bir şey değildir. ”Kürtçeyi ana dil yapmak istiyorlar” deyip duranlar, besbelli ne dediklerini kendileri de bilmiyor ve daha da kötüsü, öğrenmeyi tehlikeli sayıyorlar. Konu hassas, kendilerinde de düşünme/ öğrenme/ ifade etme cesareti sıfır olduğundan, belirsiz bir kavramı hayalet gibi dolandırıp duruyorlar.

Dile getir(e)medikleri korku, Kürtçenin resmî dil olma talebinden duyulan korku. Oysa anadili olarak hayata güçlü bir biçimde tutunan her dil, belirli koşullarda ülkenin resmî dillerinden biri olmaya yönelebilir. Bugün bazı ülkelerin ve uluslararası kuruluşların bir değil birkaç resmî dili var.  

Bu mesele bir demagoji ve suçlama konusu yapılmak yerine, ilgili uzman ve temsilcilerden oluşan kurullarca bilimsel çalışma konusu yapılmalı. Elbette baskıların son........

© T24