Diğer

T24 Haftalık Yazarı

08 Şubat 2026

Antik Yunan filozofları, Güneş'in ve gezegenlerin Dünya'nın etrafında döndüğüne inanıyorlardı. Onlara göre Dünya merkezdi ve sabitti. Dünya merkezli evren görüşü, doğa felsefesinin temelini oluştururken Dünya, dinler için de evrenin merkeziydi.

Ancak Nicolaus Copernicus isimli Polonyalı bir rahip, gezegenlerin gökyüzünde geriye doğru hareketlerini sorgulayarak bu anlayışa son verecekti. Kilise bu devrimsel fikirden hiç hoşlanmadı ve bu aykırı fikirlerin yayılmasına yasaklar getirdi ve bazı bilim insanları sapkınlıkla suçlandı. İtalyan bilim insanı Giordano Bruno’nun, o dönemde Güneş merkezli evren görüşünü benimsediği gerekçesi ile yakıldığını biliyoruz.

Aradan tam dört yüzyıl geçti.

20. yüzyılın başında bizler, Güneş Sistemi içinde bir gezegen üzerinde yaşayan minik varlıklar olduğumuzu biliyorduk ve dahası bir yıldızlar kümesi içinde bulunduğumuzu da anlamıştık. Ancak galaksimizi kaç yıldızla paylaştığımızı, başka kaç komşu galaksimiz olduğunu bilmiyorduk ve evrende çok daha fazlası olduğundan emindik. Ama ne kadar?

Bugün biliyoruz: Evrende en az 100 milyar dolayında galaksi ve bir galaksi içinde de yaklaşık 100 milyar dolayında yıldız bulunuyor.

Evrenin ilk dönemlerinde galaksiler yoktu. Başlangıçtan bir milyar yıl sonra evrende galaksiler ortaya çıktı. Gökbilimciler, galaksi oluşumunun hikayesini yazarken fiziğin temel yasalarını önlerine koydular. Homojen bir başlangıçtan heterojen bir evren oluşmasına yol açan süreçlerden hareketle galaksi oluşumunu incelediler.

Bugünkü bilgilerimize göre çoğu büyük galaksilerin merkezinde, süper kütleli kara delikler bulunuyor. Kendi galaksimiz Samanyolu'nun merkezinde de 4 milyon Güneş kütlesine sahip bir kara delik var. Galaksi oluşumunda kara deliklerin önce oluşmuş ve galaksilerin onların etrafında büyümüş olması olası görünüyor. Ancak, önce galaksilerin oluşup içlerindeki küçük kara deliklerin birleşerek gaz, toz ve yıldızlarla beslenmiş ve sonunda bugünkü canavarlara dönüşmüş olması da eşit oranda olasıdır, deniyor.

Günümüzde bizim yıldızımızın içinde olduğu Samanyolu galaksisi, yaklaşık 120.000 ışık yılı çapında, geniş, dairesel, kalınlığı birkaç bin ışık yılı olan, "düz" bir disk olsrsk tanımlı. Ancak gözlemler, galaksimiz diskinin sanıldığı gibi düz olmadığını; bükülmüş ve dalgalı bir görüntü verdiğini gösteriyor.

Avrupa Uzay Ajansı, 2013 yılında bu garip görüntünün nedenini araştırmak ve Samanyolu galaksisinin yıldız yoğunluğu haritasını çıkarmak üzere Gaia uydusunu uzaya........

© T24