Dezenflasyon sürecinin merkez bankalarının sıkı para politikalarıyla yürütüldüğü bir konjonktürde, bütçe dinamiklerinin bu sürece eşlik edip-etmediği, ekonomi yönetiminin önemli bir sınavı olmaya devam ediyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Eylül 2026 Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri, bütçe açığının, bütçe harcamalarındaki katılığın ve bütçedeki faiz yükü baskısının varlığını gayet net ortaya koyuyor.

Eylül ayı bütçe harcamaları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 34,1 artarken, bütçe gelirleri yüzde 22,7 artış gösterdi.

Bu tabloya göre Eylül ayı bütçe açığı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 72 oranında artarak 532,2 milyar TL’ye yükseldi. Kümülatif olarak da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 51 genişleyerek 1,84 milyar TL seviyesine tırmandı.

Açığın bu derece keskin genişlemesinin pek çok nedeni var:

Eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre faiz hariç bütçe giderleri özellikle iki harcama kalemi açısından artış gösterdi. Bunlardan biri, cari transferler. Bütçenin en geniş harcama kalemi olan cari transfer harcamaları yüzde 49 artışla 679,4 milyar TL'ye tırmanırken tek başına aylık bütçe giderlerinin yüzde 38'ini oluşturdu. Devletin mal ve hizmet alım giderleri de yüzde 61 gibi yüksek bir oranda artarak 135,5 milyar TL'ye yükseldi.

Eylül ayında gerçekleşen 263 milyar TL'lik borç faiz ödemesi de, aylık bütçe harcamalarının yüzde 14,7'sini oluşturarak bütçe üzerindeki baskısını sürdürdü.

Kümülatif olarak ise faiz giderleri yüzde 35,4 artarak 2,251 milyar TL gibi çok büyük bir hacme ulaştı. Bu rakam, dokuz aylık bütçe harcamalarının yüzde 16,1’i ve vergi gelirlerinin de yüzde 24,5’i.

2026 bütçesinde faiz harcamaları için ayrılan 2,742 milyar TL’lik ödeneğin 2,251 milyar TL'si, yani yüzde 82'si ilk dokuz ayda tüketildi. Yılın son üç ayı için kalan faiz ödeneği oranı ise yüzde 18. Yüksek borçlanma maliyetleri devam ederken faiz ödeneğinin yıl sonundan önce tükenmesi (geçen yıl olduğu gibi) ve ödenek yetersizliği riskinin doğması kaçınılmaz görünüyor.

Faiz dışı açık ise patladı. Geçen yılın Eylül ayında 73 milyar TL olan faiz dışı açık, 2,7 kat artarak 269,2 milyar TL'ye yükseldi. Buradan da aylık bazda mali disiplindeki bozulmanın ivme kazandığı görülüyor.

Bu yılık ilk dokuz aylık döneminde 411 milyar TL faiz dışı fazla verilmişti. Ancak geçen yılın aynı döneminde verilen 445 milyar TL'lik faiz dışı fazlaya göre yüzde........

© T24