Bu günlerde Tokat’tan gelen görüntüleri hepimiz izliyoruz: yüzlerce kamyon, kum torbaları, gece gündüz çalışan ekipler, tahliye edilen mahalleler, taşkın riskine karşı kontrollü olarak yıkılan köprüler. İdarecilerimiz gerçekten insanüstü bir gayret gösteriyor; bunu küçümsemek haksızlık olur. Ama bir afet uzmanı olarak size rahatsız edici bir gerçeği söylemek zorundayım: Bu kahramanlık, yıllar önce ödemediğimiz bir faturanın bugün kapımıza dayanmış halinden ibarettir. Yağmur, kar erimesi ve baraj tahliyesi bir doğa olayıdır. Onu bir “afete” çeviren ise doğa değil, bizim yıllardır almadığımız önlemlerdir.

Bu afetin senaryosu yıllar önce yazılmıştı

Bunu boşuna söylemiyorum. 2015 yılında, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü’nün başlattığı çalışmada Türkiye’nin ilk havza taşkın yönetim planını Yeşilırmak Havzası için biz hazırladık; o planın danışmanıydım. Plan, dört temel hedef altında 71 ayrı tedbir tanımladı. 2022’de ise AFAD, 32 kurumla birlikte Tokat İl Afet Risk Azaltma Planı’nı (İRAP) yaptı: iki ana amaç, 16 hedef, 85 eylem. Bu iki belge raflarda dursun diye değil, uygulansın diye yazıldı. İkisi de tehlikeyi adıyla tanımladı, alınacak yapısal ve yapısal olmayan önlemleri sıraladı, her önlem için birinci derecede sorumlu kurumu ve ona destek olacak paydaşları belirledi; dahası, çoğuna teslim tarihi koydu.

Rapor “şurada şu olacak” dedi; aynen oldu

En çarpıcı olan şu: Bu raporlar genel geçer temennilerden ibaret değildi. 2022 İRAP’I da, Turhal’da nehrin kuzey kesimindeki seddelerin “oldukça alçak” olduğunu ve 50 yılda bir görülen sıradan bir taşkında bile (yaklaşık 229 m³/s) suyun seddeleri aşacağını, yaklaşık 128 hektarın 2–3 metre derinlikte su altında kalacağını sayfalarına yazmıştı. Tokat merkezde Behzat Deresi üzerindeki yanlış yapılmış köprülerin debiyi geçiremeyeceğini, Erbaa’da Kelkit’in taşacağını tek tek hesaplamıştı. Yani bu ay yaşadıklarımız bir sürpriz değil, yıllar önce yazılıp imzalanmış bir senaryonun aynen sahneye konmasıdır. Aşağıdaki tablo, raporun ne dediğini ve bu ay ne yaşandığını yan yana koyuyor.

1 liralık ihmalin 15........

© SuperHaber